- هل متعلق الطلب فی النهی هو الکفّ أو مجرّد الترک ؟ 2
- عدم دلالهصیغه النهی علی التکرار 2
- المقصد الثانی : فی النواهی 2
- اصول 2
- کفایه الأصول المجلد 1 (المقصد الثانی تا المقصد الخامس) 2
- اشاره 2
- فصل : مفاد مادّه النهی وصیغته 2
- عدم دلاله النهی علی استمراره أو سقوطه فی فرض العصیان 3
- تقدیم أُمور : 4
- اشاره 4
- کلام الفصول فی الفرق بین المسألتین والمناقشه فیه 5
- اشاره 5
- فرقٌ آخر بین المسألتین والمناقشه فیه 6
- 1 - الفرق بحسب الثبوت 10
- 2 - الفرق بحسب الإثبات 10
- 1 - تضادّ الأحکام الخمسه 14
- الحقّ هو :القول بالامتناع 14
- اشاره 14
- 3 تعدّد العنوان لا یوجب تعدّدَ المعنون وجوداً 15
- 2 - تعلّق الأحکام بأفعال المکلّفین لا بعناوینها 15
- 4 - الواحدوجوداً واحدٌ ماهیّهً 16
- اشاره 19
- أدلّه القول بجواز الاجتماع: 19
- الجواب عنه إجمالاً 19
- أقسام العبادات المکروهه 20
- الجواب عنه تفصیلاً 20
- تحقیق الکلام فی القسم الأول 20
- تحقیق الکلام فی القسم الثانی 22
- اشاره 25
- القول بالجواز عقلاً والامتناع عرفاً والمناقشه فیه 26
- 1 - مختار أبی هاشم والمحقّق القمّی 27
- حکم الاضطرار بسوء الاختیاربناءً علی الجواز : 27
- اشاره 27
- حکم الاضطرار بسوء الاختیار بناءً علی الامتناع 27
- اشاره 27
- تنبیهات المسأله : 27
- 2 - مختار المصنف 28
- اشاره 29
- 3 - مختار الشیخ الأنصاریّ 29
- الإشکال فی ما أفاده الشیخ الأنصاری 30
- حکم شرب الخمر علاجاً 31
- اشاره 33
- 4 - مختار الفصول وما یرد علیه 33
- الإیراد علی مختار أبی هاشم والمحققّ القمّی 33
- استدلال المحقّق القمّی والإیراد علیه 34
- ثمره الأقوال فی المسأله 35
- اشاره 36
- ترجیح أحد الدلیلین لا یوجب خروج مورد الاجتماع عن المطلوبیه رأساً 37
- دفع الإشکال عن صحّه الصلاه فی موارد العذر 37
- وجوه ترجیح النهی علی الأمر وبیان ما یرد علیها : 38
- اشاره 38
- 1 - النهی أقوی دلاله من الأمر 38
- 2 دفع المفسده أولی من جلب المنفعه 39
- 3 - الاستقراء 41
- تقدیم أُمور : 44
- اشاره 47
- هل الصحّه والفساد من الأُمور المجعوله أو العقلیّه أو الاعتباریّه ؟ 48
- النهی فی العباده یقتضی الفساد 52
- تحقیق المسأله فی مقامین 52
- النهی فی المعامله لایقتضی الفساد 54
- توهّم دلاله الروایات علی الاقتضاء 55
- الجواب عن التوهّم 56
- الکلام فی دلاله النهی علی الصحّه 57
- المقصد الثالث :فی المفاهیم 60
- اشاره 60
- تعریف المفهوم 62
- هل المفهوم من صفات المدلول أو الدلاله ؟ 62
- فصل : مفهوم الشرط 63
- الملاک فی ثبوت المفهوم 63
- الوجوه فی دلاله الجمله الشرطیّه علی انحصار العلّه : 64
- التقریب الأول وما یرد علیه 65
- التقریب الثانی والجواب عنه 65
- التقریب الثالث والجواب عنه 66
- أدلّه المنکرین للمفهوم وما یرد علیها : 67
- عدم کون الانتفاء عند الانتفاء فی الوصایا ونحوهامن المفهوم 69
- اشاره 69
- بقی هاهنا أُمور : 69
- توهّم أنّ المعلّق علی الشرط هو شخص الحکم لا سنخه 70
- الجواب عن التوهّم 70
- جواب الشیخ الأنصاری عن التوهّم والکلام فیه 71
- وجوه التصرّف فی الظهور 72
- اشاره 72
- مساعده العرف علی الوجه الثانی وحکم العقل بتعیین الوجه الرابع 73
- اشاره 73
- وجوه التصرّف فی الشرط - 74
- التحقیق فی المسأله: ضروره التصرّف فی الشرط علی القول بالتداخل 74
- ما یرد علی وجوه التصرّف فی الشرط 75
- التفصیل بین اختلاف الشروط بحسب الجنس وعدمه والجواب عنه 77
- فصل : مفهوم الوصف 78
- عدم ثبوت المفهوم للوصف 78
- التفصیل بین ما کان الوصف علّه والذی لا یکون کذلک والإشکال علیه 78
- القول بالتداخل فی ما إذا لم یکن الموضوع قابلاً للتعدّد 78
- الاستدلال علی عدم دلاله الوصف علی المفهوم والإیراد علیه 79
- الإشکال فی جریان النزاع فی مورد انتفاء الوصف والموصوف 80
- جریان النزاع فی الوصف الأخص 80
- الخلاف فی ثبوت مفهوم الغایه 81
- عدم دلاله الغایه 81
- دلاله الغایه علی المفهوم إذا کانت قیداً للحکم 81
- هل الغایه داخله فی المغیّا أم لا ؟ 82
- مفاد أدوات الاستثناء 83
- مفاد کلمه التوحید 83
- هل دلاله الاستثناء علی الانتفاء بالمنطوق أم بالمفهوم ؟ 84
- مفاد کلمه «بل» الإضرابیه 85
- المقصد الرابع : فی العامّ والخاصّ 88
- اشاره 88
- تعریف العامّ 90
- أقسام العامّ بحسب عروض الحکم علیه 91
- اشاره 92
- فصل : هل للعموم صیغه تخصّه أم لا ؟ 92
- دعوی وضع« کلّ » ومایرادفها للخصوص والکلام فیها 92
- دلاله النکرهفی سیاق النفی أو النهی علی العموم 93
- فصل : الألفاظ الدالّه علی العموم 93
- دلاله المحلّی باللام 94
- اشاره 95
- احتجاج النافین والجواب عنه 95
- المناقشه فی جواب الشیخ الأعظم 97
- جواب الشیخ الأنصاری عن الاحتجاج 97
- فصل : هل یسری إجمال الخاصّ إلی العامّ ؟ 98
- المخصّص اللفظی المجمل مفهوماً : 98
- المخصّص اللفظی المجمل مصداقاً : 99
- المخصّص اللبّی المجمل مصداقاً: 100
- إحراز المشتبه بالأصل الموضوعی 102
- توهّم جواز التمسّک بالعامّ فی غیر الشک فی التخصیص 103
- الکلام فی صحّه الصوم فی السفر والإحرام قبل المیقات بالنذر 104
- الکلام فی التمسّک بأصاله العموم لإحراز عدم فردیّه المشتبه 106
- اشاره 107
- التحقیق : عدم جواز التمسّک فی العمومات المعرّضه للتخصیص 107
- تحدید محلّ البحث 107
- الفرق فی الفحص بین الأُصول اللفظیّه والعملیّه 108
- عدم لزوم الفحص عن المخصّص المتصل 108
- الکلام فی مقدارالفحص اللازم 108
- بیان الوجوه التی یمکن أن تکون محلاًّ للنزاع 109
- فصل : هل الخطابات الشفاهیّه تعمّ غیر الحاضرین ؟ 109
- اشاره 109
- حکم النزاع علی الوجوه الثلاثه 110
- الکلام فی ماوُضعت له أدوات الخطاب 111
- اشاره 113
- الثمره الأُولی والإشکال علیها 113
- فصل : ثمره عموم الخطابات الشفاهیّه 113
- الثمره الثانیهالإیراد علیها 114
- تحقیق المسأله 117
- اشاره 117
- محلّ الخلاف فی المسأله 117
- تحقیق المسأله: لزوم الأخذ بالأظهر وإلّافالرجوع إلی الأصل العملی 118
- اشاره 118
- فصل : التخصیص بالمفهوم المخالف 118
- لا إشکال فی صحه رجوع الاستثناء إلی الکلّ 120
- اشاره 120
- لا إشکال فی رجوع الاستثناءإلی الأخیره 120
- لا ظهور للاستثناء فی الرجوع إلی الجمیع أوخصوص الأخیره 121
- أدلّه المانعین من التخصیص والجواب عنها 122
- الدلیل علی جواز التخصیص 122
- اشاره 122
- اشاره 124
- صُوَر التخالف وأحکامها 124
- حقیقه النسخ 126
- النسخ لا یستلزم البداء المحال 126
- حقیقه البداء 127
- الثمره بین التخصیص والنسخ 128
- المقصد الخامس : فی المطلق والمقیّد والمجمل والمبیّن 131
- اشاره 131
- ألفاظ المطلق : 133
- تعریف المطلق 133
- اشاره 135
- الجمع المعرّف باللام 136
- فصل : مقدّمات الحکمه 139
- اشاره 139
- شبهه عدم جواز التمسّک بالإطلاق بعد الظفر بالقید المنفصل والجواب عنها 140
- الانصراف و مراتبه 141
- الأصل عند الشکّ فی کون المتکلّم فی مقام البیان 141
- إذا کان للمطلق جهات عدیده 142
- المطلق والمقیّد المختلفان 143
- فصل : المطلق والمقیّد المتنافیان 143
- اشاره 143
- المطلق والمقیّد المتوافقان 143
- الوجه فی عدم حمل المطلق علی المقیّد فی المستحبّات 145
- لا فرق فی الحمل علی المقیّد بین المثبتین و المنفیّین 145
- لا فرق فی الحمل علی المقیّد بین لحکم التکلیفی و الوضعی 146
- اختلاف نتیجهمقدّمات الحکمه 146
- موارد الاشتباه والخلاف فی الإجمال والبیان 148
- تعریف المجمل والمبیّن 148
- اشاره 150
- اشاره 151
- المقصد السادس : فی بیان الأمارات المعتبره شرعاً أو عقلاً 158
- مباحث القطع 158
- اشاره 158
- أقسام حالات البالغ الذی وضع علیه قلم التکلیف 158
- خروج مباحث القطع عن علم الأُصول 158
- تقسیمٌ آخر 160
- اشاره 161
- الحجّیهذاتیّه للقطع 161
- اختصاص حجّیه القطع بما إذا تعلّق بالحکم الفعلی 161
- استحقاق المتجرّی للعقاب 162
- اشاره 162
- القطع غیر المصیب لا یُحدث تغییراً فی الواقع 163
- الإشکال فی استحقاق العقاب علی مخالفه القطع والجواب عنه 164
- شهاده الآیات والروایات علی استحقاق المتجرّی للعقاب 166
- استدلال المحقّق السبزواریّ علی استحقاق المتجرّی للعقاب المناقشهفی الدلیل 166
- القطع الطریقیّ 167
- توهّم استحقاق المتجرّی عقابین متداخلین والجواب عنه 167
- القطع الموضوعیّ وأقسامه 167
- قیام الأمارات مقام القطع الطریقیّ وعدم قیامها مقام القطع الموضوعی 168
- توهّم قیام الأمارات مقام القطع الموضوعی المأخوذ علی نحو الطریقیّه والجواب عنه 169
- عدم قیام الأُصول مقام القطع الطریقی إلّا الاستصحاب 171
- العدول عمّا أفاده المصنّف فی حاشیته علی الفرائد 172
- امتناع أخذالظنّ بالحکم فی موضوع نفسه وإمکان أخذه فی موضوع مثله أو ضدّه 174
- اشاره 174
- عدم الملازمه بین وجوب الموافقه الالتزامیّه ووجوب الموافقه العملیّه 176
- ألحقّ : عدم وجوب الموافقه الالتزامیّه 176
- اشاره 176
- الالتزام غیر مانع عن جریان الأُصول فی أطراف العلم 177
- اشاره 178
- تبعیّه القطع الموضوعی لدلیل الاعتبار 179
- عموم حجّیه القطع الطریقی 179
- الکلام فی ما نُسب إلی بعض الأخبارییّن من عدم حجّیهالقطع الحاصل من المقدّمات العقلیّه 179
- اشاره 182
- مختار المصنّف:اقتضاء العلم الإجمالی لوجوب الموافقه وحرمه المخالفه 182
- القول باقتضاءالعلم الإجمالی بالنسبه إلی وجوب الموافقه وعلّیته بالنسبه إلی حرمه المخالفه والمناقشه فیه 184
- ما یناسب المقام وما لا یناسبه من بحث العلم الإجمالی 184
- کفایه الامتثال الاجمالی فی التوصّلیّات والتعبّدیّات غیر المستلزم للتکرار 185
- الامتثال الظنّی التفصیلی فی العبادات 186
- اشاره 188
- 1 - عدم اقتضاء الأماره للحجّیه ذاتاً 188
- اشاره 189
- الإشکال فی ما أفاده الشیخ الأنصاری فی المقام 189
- المقصود من الإمکان فی کلام الشیخ الرئیس 189
- محاذیر التعبّد بالأمارات 190
- الجواب عن المحاذیر وبیان وجوه الجمع بین الحکم الواقعی والظاهری : 190
- عدم کفایه الوجه الثانی بالنسبه إلی بعض الأُصول العملیّه 192
- الإشاره إلی الوجه الرابع وما یرد علیه 193
- 3 - الأصل فی مشکوک الاعتبار هو عدم حجّیته جزماً 194
- الإشاره إلی الوجه الخامس وما یرد علیه 194
- اشاره 194
- المناقشه فی ما أفاده الشیخ الأعظم فی المقام 195
- التفصیل بین من قُصد إفهامه وغیره والمناقشه فیه 197
- اشاره 197
- حجّیه الظواهر مطلقاً 197
- الإشکال فی أدلّه التفصیل 199
- العلم الاجمالی بالتحریف لایمنع عن التمسّک بظواهر الکتاب 202
- اختلاف القراءات وأثره فی التمسّک بظواهر الکتاب 203
- الشک فی قرینیّه الموجود وحکمه 204
- الشک فی وجود القرینه وحکمه 204
- اشاره 204
- الاستدلال علی حجّیه قول اللغوی والمناقشه فیه 205
- اشاره 208
- اشاره 208
- 1 - الملاک فی حجیّه الإجماع 208
- المستند فی کاشفیّه الاجماع عن رأی الإمام علیه السلام 208
- تحقیق الکلام : 208
- اشاره 208
- اشاره 209
- 3 - صُور نقل الإجماع وحکم کلّ منها : 209
- 2 - اختلاف نقل الإجماع واختلاف ألفاظه 209
- خلاصه الکلام فی حجّیهالإجماع المنقول 211
- 1 - بطلان المستندات المتقدّمه فی کاشفیّهالإجماع عن رأی المعصوم علیه السلام 212
- تنبیهات : 212
- اشاره 212
- 3 - نقل التواتر بخبر الواحد 213
- 2 - تعارض الإجماعات المنقوله 213
- أدلّه حجّیه الشهره فی الفتوی ومناقشتها 214
- اشاره 214
- المسأله أُصولیّه 216
- اشاره 216
- المنکرون لحجّیه الخبر وأدلّتهم 217
- الجواب عن الأدلّه 218
- أدلّه حجّیه خبر الواحد 219
- 1 - آیه النبأ 219
- 2 - آیه النفر 222
- 3 - آیه الکتمان 225
- 4 - آیه السؤال 225
- 5 - آیه الأُذن 226
- اشاره 228
- الإشکال فی الاستدلال بالأخبار والجواب عنه 228
- وجوه تقریرالإجماع : 229
- اشاره 229
- الوجه الأوّل:دعوی الإجماع القولیّ وما یرد علیها 229
- الوجه الثالث: سیره العقلاء 230
- الوجه الثانی: دعوی الإجماع العملیّ وما یرد علیها 230
- اشاره 233
- اشاره 233
- الوجه الأول : العلم الإجمالی بصدور کثیر من الأخبار 233
- اشاره 234
- الوجه الثانی: ثبوت کثیر من الأحکام بخبر الواحد 234
- الجواب عن الوجه الأوّل 234
- إیرادان للشیخ الأعظم علی الوجه الثانی 235
- اشاره 236
- الوجه الثالث: وجوب العمل بالظنّ فی الکتاب والسنّه عند انسداد باب العلم والعلمی 236
- إشکال المصنّف علی الوجه الثانی 236
- إیراد الشیخ الأنصاری علی الوجه الثالث والکلام فیه 237
- الجواب عن الوجه الثالث 237
- اشاره 238
- اشاره 238
- الوجه الأوّل:قاعده دفع الضرر المظنون 238
- الإشکال علی الوجه الأول 239
- الوجه الثالث : لزوم العمل بالاحتیاط فی المظنونات دون المشکوکات والموهومات 241
- اشاره 241
- الوجه الثانی: الملازمه بین عدم الأخذ بالظنّ وترجیح المرجوح علی الراجح والردّ علیه 241
- الوجه الرابع : دلیل الانسداد 242
- اشاره 242
- الإیراد علی الوجه 242
- مقدّمات دلیل الانسداد 242
- 2 - انسداد باب العلم ، لا باب العلمی 243
- التحقیق فی مقدّمات الإنسداد: 243
- 1 - انحلال العلم الإجمالی بالتکالیف بسبب الأخبار الوارده عن أهل البیت علیهم السلام 243
- 3 - المقدّمه الثالثه - وهی عدم جواز الإهمال - قطعیّه 244
- لا مانع من إجراء الأُصول المثبته فی أطراف العلم 245
- لا مانع من إجراء الأُصول النافیه أیضاً مع الانحلال 246
- اشاره 247
- 5 - ترجیح المرجوح علی الراجح قبیح قطعاً إلّا أنّ النوبه لا تصل إلیه 247
- عدم جواز رجوع الانسدادی إلی المجتهد الانفتاحی 247
- التحقیق: اعتبار الظنّ بالطریق والظنّ بالواقع 248
- اشاره 248
- اشاره 249
- الوجه الأوّل فی اختصاص الحجّیه بالظنّ بالطریق 249
- الوجه فی اختصاص الحجّیه بالظنّ بالواقع والجواب عنه 249
- الإشکال الأوّل علی الوجه 250
- شبهه أقربیّه الظنّ بالطریق من الظنّ بالواقع مع صرف الواقع إلی المؤدّیٰ والجواب عنها 252
- اشاره 254
- الوجه الثانی فی اختصاص الحجّیه بالظنّ بالطریق 254
- المناقشه الثانیه 255
- المناقشه الأُولی فی الوجه الثانی 255
- لا مجال لاستکشاف حجّیه الظنّ شرعاً 257
- توهّم إثبات حجّیه الظنّ شرعاً بقاعده الملازمه والجواب عنه 257
- عدم الإهمال فی النتیجه بناءً علی الحکومه 258
- الاحتمال الثانی ونتیجته 259
- طرق تعمیم النتیجه علی الکشف والکلام فیها 260
- تقریر الشیخ الأعظم للإشکال 262
- اشاره 262
- جواب المصنّف عن الإشکال 263
- دفع ما ذکره الشیخ الأعظم فی تقریر الإشکال 264
- الوجوه المذکوره لدفع الإشکال والمناقشه فیها 265
- اشاره 267
- حجّیه قول اللغوی مع الانسداد 267
- لزوم تقلیل الاحتمالات المتطرّقه إلی الروایه 268
- اشاره 270
- عدم انسداد باب الانقیاد فی الاعتقادات ولو فُرض انسداد باب العلم فیها 270
- وجوب تحصیل العلم فی بعض الاعتقادات 271
- لا دلیل علی عموم وجوب المعرفه 271
- عدم کفایه الظنّ فی ما یجب معرفته 272
- وجود القاصر فی تحصیل العلم بالاعتقادیّات 273
- لا دلاله للعقل ولا للنقل علی وجوب تحصیل الظنّ مع الیأس عن العلم 273
- اشاره 274
- عدم جبر ضعف الدلاله بالظنّ 275
- عدم وهن السند والدلاله بالظنّ 275
- عدم الترجیح بالظنّ 275
- جبر ضعف السند بالظنّ 275
- عدم حصول الجبر والوهن والترجیح بمثل القیاس 276
- المجلد 5 279
- فقه 6 (المکاسب : از «القول فی ماهیه العیب» تا «الکلام فی أحکام القبض») 279
- [القول فی الخیار و أقسامه و أحکامه] 279
- القول فی ماهیّه العیب 279
- [فی أقسام الخیار] 279
- مسأله لا إشکال و لا خلاف فی کون المرض عیباً، 289
- اشاره 315
- المجلد 6 342
- اشاره 342
- اشاره 343
- اشاره 349
- [تتمه القول فی أقسام الخیار] 349
- [تتمه القول فی الخیار] 349
- اشاره 351
- أحدهما:المعنی الحدثی، 353
- الشرط یطلق فی العرف علی معنیین: 353
- و أمّا استعماله فی ألسنه النحاه علی الجمله الواقعه عقیب أدوات الشرط 355
- أحدها:أن یکون داخلاً تحت قدره المکلّف، 357
- الثانی:أن یکون الشرط سائغاً فی نفسه، 361
- الثالث:أن یکون ممّا فیه غرضٌ معتدٌّ به عند العقلاء نوعاً،أو بالنظر إلی خصوص المشروط له، 362
- الرابع:أن لا یکون مخالفاً للکتاب و السنّه، 363
- الشرط الخامس:أن لا یکون منافیاً لمقتضی العقد، 386
- الشرط السادس: أن لا یکون الشرط مجهولاً جهالهً توجب الغرر فی البیع؛ 393
- الشرط السابع:أن لا یکون مستلزماً لمحال، 395
- الشرط الثامن:أن یلتزم به فی متن العقد، 396
- و قد یتوهّم هنا شرطٌ تاسع، 399
- و الکلام فیه یقع فی مسائل: 403
- [الأوّل] 431
- اشاره 451
- [فی أن الخیار موروث و الاستدلال علیه] 451
- الثانی:استحقاق کلٍّ منهم خیاراً مستقلا فی نصیبه، 459
- الأوّل:ما اختاره بعضٌ 459
- [وجوه فی کیفیه استحقاق الورثه للخیار] 459
- اشاره 459
- الثالث:استحقاق مجموع الورثه لمجموع الخیار، 460
- [مناقشات التی تکون فی الوجوه و مختار المؤلف] 461
- فرع: 467
- اشاره 476
- فرع: 483
- اشاره 486
- الأوّل:لو منعا عن التصرّف المتلف فی زمان الخیار،فهل یمنع عن التصرّف المعرِّض لفوات حقّ ذی الخیار من العین، 496
- فرعان: 496
- الثانی:أنّه هل یجوز إجاره العین فی زمان الخیار بدون إذن ذی الخیار؟ 497
- اشاره 537
- [أقسام البیع باعتبار تأخیر و تقدیم أحد العوضین] 539
- اشاره 581
- و النظر فی ماهیّته،و وجوبه،و أحکامه یقع فی مسائل: 583
- [القبض لغه] 583
- أحدها:أنّها التخلیه أیضاً، 583
- اشاره 583
- الرابع:ما فی الغنیه و عن الخلاف و السرائر و اللمعه:أنّه التحویل و النقل 584
- الثالث:ما فی الدروس:من أنّه فی الحیوان:نقله، 584
- الثانی:أنّه فی المنقول:النقل، 584
- الخامس:ما فی المبسوط:من أنّه إن کان مثل الجواهر و الدراهم و الدنانیر و ما یتناول بالید فالقبض فیه هو التناول بالید، 584
- الثامن:أنّه التخلیه مطلقاً بالنسبه إلی انتقال الضمان إلی المشتری، دون النهی عن بیع ما لم یقبض. 585
- [رأی المؤلف فی المسأله] 585
- السادس:أنّه الاستقلال و الاستیلاء علیه بالید، 585
- السابع:ما فی المختلف:من أنّه إن کان منقولاً فالقبض فیه النقل أو الأخذ بالید، 585
- [المناقشات فی الأقوال المذکوره و بیان قول الأقوی] 586
- فروع 595
- اشاره 595
- الثانی:قال فی المسالک:لو کان المبیع مکیلاً أو موزوناً 595
- الأوّل:قال فی التذکره:لو باع داراً أو سفینهً مشحونهً بأمتعه البائع و مکّنه منها 595
- مسأله یجب علی کلٍّ من المتبایعین تسلیم ما استحقّه الآخر بالبیع؛ 603
- مسأله من أحکام القبض انتقال الضمان ممّن نقله إلی القابض، 612
- اشاره 628
- الأوّل أنّ ظاهر جماعهٍ عدم لحوق الثمن بالمبیع فی هذا الحکم،فیصحّ بیعه قبل قبضه. 637
- و ینبغی التنبیه علی أُمور: 637
- الثانی هل البیع کنایهٌ عن مطلق الاستبدال فلا یجوز جعله ثمناً و لا عوضاً فی الصلح و لا اجرهً و لا وفاءً عمّا علیه،أم یختصّ بالبیع؟ 638
- الثالث هل المراد من البیع المنهیّ إیقاع عقد البیع علی ما لم یقبض،أو ما یعمّ تشخیص الکلیّ المبیع به؟ 641
- الرابع ذکر جماعه 649
- اشاره 652
- أحدها: 652
- الثالثه: 655
- المیزان فی تفسیر القرآن الکریم المجلد 13 (سوره کهف) 657
- اشاره 657
- اشاره 658
- اشاره 658
- [سوره الکهف (18): الآیات 1 الی 8] 658
- بحث روائی 664
- اشاره 665
- [سوره الکهف (18): الآیات 9 الی 26] 665
- بحث روائی 701
- [1 الروایات] 713
- «کلام حول قصه أصحاب الکهف فی فصول» 713
- 2 قصه أصحاب الکهف فی القرآن: 715
- 3 القصه عند غیر المسلمین: 717
- 4 أین کهف أصحاب الکهف؟ 718
- اشاره 723
- بیان 723
- «بحث روائی» 728
- اشاره 729
- [سوره الکهف (18): الآیات 32 الی 46] 729
- اشاره 742
- [سوره الکهف (18): الآیات 47 الی 59] 742
- «بحث روائی» 758
- [سوره الکهف (18): الآیات 60 الی 82] 759
- اشاره 759
- بحث تاریخی فی فصلین 773
- 1 قصه موسی و الخضر فی القرآن: 773
- 2 قصه الخضر علیه السلام 775
- اشاره 781
- [سوره الکهف (18): الآیات 83 الی 102] 781
- 1 قصه ذی القرنین فی القرآن: 801
- اشاره 801
- 2 ذکری ذی القرنین و السد و یأجوج و مأجوج: 802
- 3 من هو ذو القرنین؟و أین سده؟ 804
- و أما تسمیته بذی القرنین 816
- و أما بناؤه السد: 817
- و أما یأجوج و مأجوج 818
- [4 معنی صیروره السد دکاء کما أخبر به القرآن] 819
- اشاره 821
- [سوره الکهف (18): الآیات 103 الی 108] 821
- بیان 821
- (بحث روائی) 824
- اشاره 826
- بیان 826
- (بحث روائی) 828
- اشاره 828
- [سوره الکهف (18): آیه 110] 828
- بیان 828
- (بحث روائی) 829
- مشخصات کتاب 832
- اشاره 833
- ترجمه آیات 833
- اشاره 833
- سوره الکهف (18): آیات 1 تا 8 833
- توضیح مقصود از اینکه قرآن عوج (کجی) نداشته، قیم است و اشاره به اقوال مختلف مفسرین در ذیل جمله:" لَمْ یَجْعَلْ لَهُ عِوَجاً ..." 834
- بیان آیات آهنگ و مفاد کلی این سوره مبارکه 834
- اشاره 834
- قول و اعتقاد به فرزند داشتن خدا چه به نحو حقیقی و چه به نحو مجاز باطل و ممنوع است 839
- هدف از خلق زینت بر روی زمین آزمایش انسان ها و تمیز نیک و بد بر اساس اعتقاد و عمل است 840
- بحث روایتی 842
- سوره الکهف (18): آیات 9 تا 26 844
- اشاره 844
- اشاره 847
- بیان اینکه اصحاب رقیم نام دیگر اصحاب کهف است . 849
- مقصود از" رحمت" و" رشد" در دعای اصحاب کهف:" رَبَّنا آتِنا مِنْ لَدُنْکَ رَحْمَهً وَ هَیِّئْ لَنا مِنْ أَمْرِنا رَشَداً" 851
- معنای جمله:" فَضَرَبْنا عَلَی آذانِهِمْ فِی الْکَهْفِ سِنِینَ عَدَداً" 852
- معنای اینکه فرمود: سپس اصحاب کهف را بیدار کردیم" لِنَعْلَمَ أَیُّ الْحِزْبَیْنِ أَحْصی" 854
- اقرار به توحید پروردگار و نفی ربوبیت ارباب و آلهه در گفتگوی اصحاب کهف با خود 856
- جزئیاتی از داستان اصحاب کهف که از آیات استفاده می شود 858
- وضعیت جغرافیایی غار اصحاب کهف و کیفیت قرار گرفتن اصحاب کهف در آن 860
- بیان غایت و هدف از بعث (بیدار کردن) اصحاب کهف و اشاره به همانند بودن خواب آنان و مرگ اهل دنیا 864
- معنای جمله:" لَبِثْنا یَوْماً أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ" 866
- جمله:" رَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِما لَبِثْتُمْ" انحصار علم حقیقی به معنای احاطه بر عین موجودات و حوادث، به خدای تعالی را افاده می کند 868
- گفتگوی اصحاب کهف بعد از بیدار شدن در باره رفتن به شهر 869
- نگرانی اصحاب کهف از فاش شدن رازشان و دست یافتن کفار به آنان 870
- با اینکه تقیه و تظاهر به کفر از روی اضطرار جایز است سبب نگرانی و بیم اصحاب کهف چه بوده است؟ 872
- توضیح آیه:" فَقالُوا ابْنُوا عَلَیْهِمْ بُنْیاناً ..." که گفتگوی و مجادله مردم را در باره اصحاب کهف حکایت می کند 875
- وجه دلالت بیدار شدن اصحاب کهف بعد از خواب چند صد ساله، بر حق بودن معاد و قیامت 877
- مقصود از:" الَّذِینَ غَلَبُوا عَلی أَمْرِهِمْ" در آیه:" قالَ الَّذِینَ غَلَبُوا عَلی أَمْرِهِمْ ..." 879
- حکایت اختلاف مردم در عدد اصحاب کهف و بیان اینکه ایشان هفت نفر بوده اند 880
- توضیح در مورد اینکه باید کار فردا را به مشیت خدا (ان شاء اللَّه) مشروط کرد و بیان اینکه هر عملی از هر عاملی موقوف به اذن و مشیت خدای تعالی است 883
- وجوه دیگری که در باره استثناء در آیه:" وَ لا تَقُولَنَّ لِشَیْ ءٍ إِنِّی فاعِلٌ ذلِکَ غَداً إِلَّا أَنْ یَشاءَ اللَّهُ" گفته شده است 886
- بحث روایتی : روایتی در شرح داستان اصحاب کهف 894
- اشاره 894
- موارد و جهات اختلاف در روایات راجع به داستان اصحاب کهف 898
- روایات دیگری پیرامون داستان اصحاب کهف 901
- چند روایت حاکی از اینکه اصحاب کهف مدتی تقیه می کرده اند 902
- روایت مشهوری از ابن عباس در نقل داستان 903
- روایاتی متضمن ذکر اسماء اصحاب کهف 907
- گفتاری در چند فصل پیرامون اصحاب کهف و سر گذشت ایشان 910
- 1- داستان اصحاب کهف در تعدادی از روایات دو سبب عمده وجود اختلاف شدید در مضامین روایات راجع به اصحاب کهف: 910
- 2- داستان اصحاب کهف از نظر قرآن: 912
- 3- داستان از نظر غیر مسلمانان 915
- 4- غار اصحاب کهف کجا است؟ 916
- اشاره 922
- ترجمه آیات 922
- سوره الکهف (18): آیات 27 تا 31 922
- بیان آیات مفاد کلی این آیات و ربط آنها با آیات قبل 923
- اشاره 923
- معنای" صبر" و" وجه" و مراد از" اراده و طلب وجه خدا" و" دعای صبح و شام" در آیه:" وَ اصْبِرْ نَفْسَکَ مَعَ الَّذِینَ ..." 925
- بیان عدم دلالت جمله:" لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ" بر جبر و اشاره به اینکه جبر مجازاتی ناشی از اختیار، با اختیار منافات ندارد 927
- ای پیامبر! حق را بگو و از ایمان نیاوردن مردم تاسف مخور که ظالمان را آتش و مؤمنان صالح العمل را پاداش است 928
- بحث روایتی 930
- سوره الکهف (18): آیات 32 تا 46 933
- اشاره 933
- بیان آیات مثلی بیانگر حال دنیا طلبان که به مالکیت کاذب خود دل بسته اند 935
- اشاره 935
- فخر فروشی و تکبر مرد توانگر و ثروتمند غافل از مالکیت مطلقه خداوند، در برابر رفیق مؤمن خود 937
- آدمی بالفطره به چیزی که آن را باقی و ماندگار بداند دل می بندد و چشم خود را بر فرض فنای محبوب خود می بندد. 939
- توانگر غافل از خدا، خود را محق و شایسته بر خورداری و تنعم می داند حتی در قیامت! 941
- توضیح جواب رفیق مؤمن آن مرد توانگر مغرور، به او که از دو جهت سخنان غرور آمیز او را رد و ابطال می کند 942
- وجه اینکه مرد فقیر در جمله:" أَ کَفَرْتَ بِالَّذِی خَلَقَکَ" رفیق توانگر خود را کافر خواند 943
- مثلی دیگر برای بیان حقیقت زندگی دنیا و زینت های سریع الزوال آن و اینکه" باقیات صالحات" بهتر است 950
- اشاره 952
- سوره الکهف (18): آیات 47 تا 59 952
- اشاره 954
- بیان آیات 954
- یاد آوری قیام قیامت و عرضه گشتن مشرکین و همه مردم بر پروردگار، همراه با اعمالشان و دیگر هیچ 955
- اشاره به چند نکته و خصوصیت در باره قیامت 956
- از یاد بردن قیامت سبب اصلی اعراض از هدایت و فساد اعمال است 957
- " وضع کتاب" در قیامت، کتابی که هیچ صغیره و کبیره ای را فرو گذار نکرده و مجرمان (چه مشرک و چه غیر مشرک) از آن بیمناکند 959
- دو برهان که در آیه" ما أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ..." برای نفی ولایت ابلیس و ذریه اش اقامه شده است 962
- وجوه مختلف دیگری که مفسرین در باره معنی و مفاد آیه فوق گفته اند 964
- معنای اینکه فرمود:" در قیامت ما بین مشرکین و شرکاء محل هلاکت قرار داده ایم" 967
- معنای جمله:" وَ رَبُّکَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَهِ" و معنایی که در سیاق آیات تهدید افاده می کند 971
- اشاره 974
- سوره الکهف (18): آیات 60 تا 82 974
- آنچه از داستان موسی علیه السلام و همراه او و ملاقات با عالم به تاویل احادیث (خضر علیه السلام) استفاده می شود و آنچه در باره این داستان گفته شده است 976
- بیان آیات 976
- اشاره به اینکه انبیاء علیهم السلام از مطلق آزار و ایذاء شیطان مصون نیستند 980
- ادب و تواضع فراوان موسی علیه السلام در برابر استاد (خضر- علیه السلام) 984
- صبر نیاوردن موسی علیه السلام به سکوت در برابر اعمال خضر علیه السلام 985
- جدا شدن موسی و خضر علیهما السلام و اخبار خضر علیه السلام موسی علیه السلام را به تاویل اعمال خود (سوراخ کردن کشتی، قتل نوجوان و بنای دیوار) 989
- 1- داستان موسی و خضر در قرآن 993
- بحثی تاریخی در دو فصل 993
- 2- شخصیت خضر علیه السلام در روایات 995
- اشاره 998
- چند روایت در مورد اینکه خداوند بعد از مرگ بنده صالح، جانشین او در مال و اولاد او می شود 1002
- سوره الکهف (18): آیات 83 تا 102 1004
- اشاره 1004
- بیان آیات بیان آیات مربوط به شرح حال و بیان داستان ذو القرنین 1006
- اشاره 1006
- ظالمان را عذاب می کنیم و مؤمنان صالح العمل را جزای حسنی است 1009
- ساختن سد به وسیله ذو القرنین 1011
- وجوهی که در بیان مراد آیه شریفه:" أَ فَحَسِبَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنْ یَتَّخِذُوا عِبادِی مِنْ دُونِی أَوْلِیاءَ ..." گفته شده است 1015
- بحث روایتی : اختلافاتی که از جهات متعدد در روایات مربوط به ذو القرنین وجود دارد 1017
- اشاره 1017
- روایاتی در ذیل برخی جملات آیات راجع به ذو القرنین 1026
- 1- داستان ذو القرنین در قرآن 1030
- 2- داستان ذو القرنین و سد و یاجوج و ماجوج از نظر تاریخ 1031
- 3- ذو القرنین کیست و سدش کجا است؟ اقوال مختلف در این باره 1034
- سخن صاحب تفسیر" جواهر" در اثبات اینکه ذو القرنین، کورش، پادشاه هخامنشی ایران، و یاجوج و ماجوج، اقوام مغول بوده اند 1044
- ترجمه آیات 1053
- اشاره 1053
- سوره الکهف (18): آیات 103 تا 108 1053
- بحث روایتی 1057
- بیان آیه 1060
- اشاره 1060
- سوره الکهف (18): آیه 109 1060
- اشاره 1060
- ترجمه آیه 1060
- اشاره به معنای" کلمه خدا" و بیان مقصود از اینکه اگر دریاها مرکب باشد کلمات خدا را با آن نتوان نوشت 1061
- بحث روایتی : (روایتی در ذیل آیه گذشته) 1063
- سوره الکهف (18): آیه 110 1064
- ترجمه آیه 1064
- بیان آیه بیان آخرین آیه سوره، که به سه اصل: توحید، نبوت و معاد اشاره دارد 1064
- اشاره 1064
- بحث روایتی : (روایاتی در باره اخلاص در عمل و پرهیز از ریا کاری) 1066
- نهایه الحکمه (از المرحله الثامنه تا پایان کتاب) 1068
- اشاره 1068
- المرحله الثامنه : فی العله و المعلول 1068
- الفصل الثانی فی انقسامات العله 1070
- الفصل الرابع فی أن الواحد لا یصدر عنه إلا الواحد 1078
- الفصل الخامس فی استحاله الدور و التسلسل فی العلل 1080
- الفصل التاسع فی أن الفاعل التام الفاعلیه أقوی من فعله و أقدم 1090
- الفصل العاشر فی أن البسیط یمتنع أن یکون فاعلا و قابلا 1091
- اشاره 1093
- تنبیه 1097
- الفصل الثانی عشر فی أن الجزاف و القصد الضروری و العاده و ما یناظرها من الأفعال لا تخلو عن غایه 1099
- الفصل الرابع عشر فی العله المادیه و الصوریه 1105
- الفصل الخامس عشر فی العله الجسمانیه 1107
- المرحله التاسعه : فی القوه و الفعل 1108
- اشاره 1108
- الفصل الأول کل حادث زمانی فإنه مسبوق بقوه الوجود 1110
- الفصل الثانی فی استیناف القول فی معنی وجود الشی ء بالقوه و وجوده بالفعل و انقسام الوجود إلیهما 1111
- الفصل الثالث فی زیاده توضیح لحد الحرکه و ما تتوقف علیه 1114
- الفصل الرابع فی انقسام التغیر 1115
- الفصل الخامس فی مبدإ الحرکه و منتهاها 1116
- الفصل السادس فی المسافه 1117
- الفصل السابع فی المقولات التی تقع فیها الحرکه 1118
- الفصل الثامن فی تنقیح القول بوقوع الحرکه فی مقوله الجوهر و الإشاره إلی ما یتفرع علیه من أصول المسائل 1120
- الفصل التاسع فی موضوع الحرکه 1123
- الفصل العاشر فی فاعل الحرکه و هو المحرک 1125
- الفصل الحادی عشر فی الزمان 1127
- الفصل الثانی عشر فی معنی السرعه و البطء 1130
- الفصل الثالث عشر فی السکون 1131
- اشاره 1132
- الفصل الرابع عشر فی انقسامات الحرکه 1132
- خاتمه 1133
- المرحله العاشره : فی السبق و اللحوق و القدم و الحدوث 1136
- اشاره 1136
- الفصل الثانی فی ملاک السبق و اللحوق فی کل واحد من الأقسام 1139
- الفصل الثالث فی المعیه 1142
- الفصل الرابع فی معنی القدم و الحدوث و أقسامهما 1143
- الفصل الخامس فی القدم و الحدوث الزمانیین 1144
- الفصل السادس فی الحدوث و القدم الذاتیین 1145
- الفصل السابع فی الحدوث و القدم بالحق 1146
- الفصل الثامن فی الحدوث و القدم الدهریین 1147
- اشاره 1148
- المرحله الحادیه عشر : فی العقل و العاقل و المعقول 1148
- الفصل الثانی فی اتحاد العالم بالمعلوم و هو المعنون عنه باتحاد العاقل بالمعقول 1153
- اشاره 1156
- فروع 1156
- الفصل الثالث فی انقسام العلم الحصولی إلی کلی و جزئی و ما یتصل به 1156
- الفصل الرابع ینقسم العلم الحصولی إلی کلی و جزئی بمعنی آخر 1159
- اشاره 1159
- تنبیه 1160
- الفصل الخامس فی أنواع العقل 1160
- الفصل السادس فی مراتب العقل 1161
- الفصل السابع فی مفیض هذه الصور العلمیه 1162
- الفصل الثامن ینقسم العلم الحصولی إلی تصور و تصدیق 1163
- اشاره 1165
- الفصل التاسع ینقسم العلم الحصولی إلی بدیهی و نظری 1165
- تنبیه 1166
- اشاره 1169
- الفصل العاشر ینقسم العلم الحصولی إلی حقیقی و اعتباری 1169
- تنبیه 1171
- الفصل الحادی عشر فی العلم الحضوری و أنه لا یختص بعلم الشی ء بنفسه 1172
- الفصل الثانی عشر کل مجرد فإنه عقل و عاقل و معقول 1173
- الفصل الثالث عشر فی أن العلم بذی السبب لا یحصل إلا من طریق العلم بسببه و ما یتصل بذلک السبب 1174
- الفصل الرابع عشر فی أن العلوم لیست بذاتیه للنفس 1176
- المرحله الثانیه عشر : فی ما یتعلق بالواجب الوجود عز اسمه من المباحث 1180
- اشاره 1180
- الفصل الثانی فی بعض آخر مما أقیم علی وجود الواجب تعالی من البراهین 1183
- اشاره 1183
- تنبیه 1184
- الفصل الخامس فی توحید الواجب لذاته و أنه لا شریک له فی وجوب الوجود 1190
- الفصل السادس فی توحید الواجب لذاته فی ربوبیته و أنه لا رب سواه 1192
- الفصل السابع فی أن الواجب بالذات لا مشارک له فی شی ء من المفاهیم من حیث المصداق 1195
- الفصل الثامن فی صفات الواجب بالذات علی وجه کلی و انقسامها 1196
- الفصل التاسع فی الصفات الذاتیه و أنها عین الذات المتعالیه 1197
- الفصل العاشر فی الصفات الفعلیه و أنها زائده علی الذات 1200
- الفصل الحادی عشر فی علمه تعالی 1201
- الفصل الثانی عشر فی العنایه و القضاء و القدر 1205
- الفصل الثالث عشر فی قدرته تعالی 1209
- اشاره 1213
- الفصل الرابع عشر فی أن الواجب تعالی مبدأ لکل ممکن موجود و هو المبحث المعنون عنه بشمول إرادته للأفعال 1213
- تنبیه 1218
- الفصل الخامس عشر فی حیاته تعالی 1219
- الفصل السادس عشر فی الإراده و الکلام 1220
- الفصل السابع عشر فی العنایه الإلهیه بخلقه و أن النظام الکونی فی غایه ما یمکن من الحسن و الإتقان 1221
- الفصل الثامن عشر فی الخیر و الشر و دخول الشر فی القضاء الإلهی 1223
- الفصل التاسع عشر فی ترتیب أفعاله و هو نظام الخلقه 1226
- الفصل العشرون فی العالم العقلی و نظامه و کیفیه حصول الکثره فیه 1228
- الفصل الحادی و العشرون فی عالم المثال 1234
- الفصل الثانی و العشرون فی العالم المادی 1235
- الفصل الثالث و العشرون فی حدوث العالم 1236
- الفصل الرابع و العشرون فی دوام الفیض 1239
- اصول الحدیث و احکامه فی علم الدرایه 1240
- اشاره 1240
- اشاره 1241
- تمهید 1245
- اشاره 1247
- مقدمه : فی بیان أُمور 1247
- الأوّل: أوّل من ألَّف فی علم الدرایه 1249
- الثانی: تعریف علم الدرایه: 1254
- الثالث: فی موضوعه ومسائله وغایته: 1257
- الرابع: فی معرفه بعض الاصطلاحات الرائجه: 1258
- الفصل الأوّل : تقسیم الأخبار 1261
- اشاره 1261
- المبحث الأوّل: فی حدّ التواتر 1263
- اشاره 1263
- المبحث الثانی: فی إمکان وقوعه وحصول العلم به: 1266
- المبحث الثالث: فی کیفیّه العلم الحاصل بالتواتر: 1268
- المبحث الرابع: فی شروط التواتر: 1270
- المبحث الخامس: فی أقل عدد التواتر: 1273
- تقسیم آخر للتواتر: 1275
- التواتر التفصیلی والاجمالی: 1277
- المستفیض والعزیز والغریب 1278
- تقسیم خبر الواحد إلی المحفوف بالقرینه وعدمه: 1279
- الفصل الثانی : فی بیان أُصول الحدیث الأربعه 1281
- اشاره 1281
- الجهه الاُولی: لماذا أحدثوا هذه المصطلحات؟ 1283
- اشاره 1283
- الجهه الثانیه: فی تعریف الأقسام الأربعه حتی یتمیّز کل قسم عن الآخر. 1288
- اشاره 1303
- الفصل الثالث : فیما تشترک فیه الأقسام الأربعه 1303
- 1 _ المسند: 1305
- اشاره 1305
- 3 _ المرفوع : 1306
- 2 _ المتّصل: 1306
- 4 _ المعنعن: 1308
- 5 _ المعلّق: 1309
- 6 _ المف__رد: 1311
- 8 _ المشه_ور : 1312
- 7 _ المُدرَج : 1312
- 10 _ الغریب لفظ_اً: 1315
- 11 _ المتّفق علیه : 1316
- 12 _ المُصحَّف: 1317
- 13 _ العالی سنداً: 1318
- 14_ الشاذّ: 1321
- 15_ المسلسل: 1322
- 16 _ المزید: 1324
- 17_ المختلف: 1325
- 18 _ الناسخ والمنسوخ: 1327
- 22 و23 _ المحکم و المتشابه: 1332
- 26 _ المؤتلف والمختلف: 1333
- 25 _ المش_ترک: 1333
- 27 _ المدبّج وروایه الأقران: 1334
- 28 _ روایه الأکابر عن الأصاغر: 1334
- 31 _ المت_روک: 1335
- 30 _ المط_روح: 1335
- 29 _ السابق واللاحق: 1335
- 34 _ الظاه_ر: 1336
- 33 _ النَ_صّ: 1336
- 36 _ المُجْمَ_ل: 1337
- 37 _ المُبیّن: 1337
- اشاره 1339
- الفصل الرابع : فیما یختصّ من الأوصاف بالضعیف 1339
- 1 _ الموقوف : 1341
- 2 _ المقط_وع: 1342
- 3 _ المنقط_ع: 1343
- 5 _ المُعَلّق: 1345
- 4 _ المعضل: 1345
- 6 _ المُضْمَر: 1346
- 7 _ المُرْسَل: 1347
- 8 _ المُعَلّل : 1353
- 9 _ المُدَلّس: 1354
- 10 _ المُضطرب: 1357
- 12 _ المهمل: 1358
- 11 _ المقلوب: 1358
- 14 _ الموضوع: 1359
- 13 _ المجهول: 1359
- خاتمه المطاف فی تفسیر الصحابه و الموالی: 1364
- اشاره 1369
- الفصل الخامس : من تقبل روایته و من تردّ 1369
- اشاره 1371
- 1 _ الإسلام: 1371
- 2 _ العقل: 1372
- 3 _ البلوغ: 1372
- 4 _ الإیمان: 1372
- 5 _ العداله: 1374
- أدلّه حجّیه خبر الواحد 1375
- اشاره 1380
- ب _ ما دلّ علی وجوب الرجوع إلی الثقات والصادقین: 1383
- ج _ ما یتضمّن عرض کتب الأصحاب علی الإمام وهو یسترحم علی الکاتب ویمضی العمل به: 1384
- اشاره 1391
- الفصل السادس : الألفاظ المستعمله فی التعدیل و الجرح 1391
- اشاره 1393
- المقام الأوّل فی ألفاظ التزکیه والمدح: 1393
- اشاره 1394
- اشاره 1395
- 1 _ «عدل إمامی ضابط»، أو«عدل من أصحابنا الإمامیّه ضابط»: 1395
- 2 _ ثقه: 1395
- یقع الکلام فی دلاله لفظ «ثقه» علی اُمور ثلاثه: 1396
- اشاره 1396
- أمّا الأوّل: 1397
- أمّا الثانی: 1397
- اشاره 1397
- وأمّا الثالث: 1401
- 3 و4 _ وجه ، عی_ن: 1402
- 5 _ وکی_ل: 1403
- 6 _ حجّ_ه: 1404
- اشاره 1405
- 7 _ شیخ الإجازه: 1405
- أمّا الأوّل: 1405
- وأمّا الثانی: 1407
- وأمّا الثالث: 1408
- المقام الثانی: فی ألفاظ الجرح والذم: 1409
- خاتمه المطاف: 1412
- الفصل السابع : فی فرق المسلمین 1429
- اشاره 1429
- اشاره 1431
- اشاره 1436
- الاُصول الخمسه للمعتزله: 1439
- فرق الشیعه: 1442
- اشاره 1447
- ب _ السلیمانیّه أو الجریریّه: 1450
- ج _ البتریّه: 1451
- الفصل الثامن : فی کیفیّه تحمّل الحدیث و طرق نقله 1463
- اشاره 1463
- اشاره 1465
- ثمّ إنّ هذا القسم علی وجوه: 1466
- خاتمه المطاف: 1471
- 2 _ الکتب الحدیثیّه لدی أهل السنّه: 1473
- 3 _ ألقاب المحدّثین: 1474
- اشاره 1481
- الفهارس 1481
- «حرف الألف» 1491
- «حرف الباء» 1492
- «حرف الجیم» 1493
- «حرف التاء» 1493
- «حرف الحاء» 1493
- «حرف الثاء» 1493
- «حرف الخاء» 1494
- «حرف الزای» 1495
- «حرف السین» 1495
- «حرف الراء» 1495
- «حرف الدال» 1495
- «حرف الذال» 1495
- «حرف العین» 1496
- «حرف الظاء» 1496
- «حرف الصاد» 1496
- «حرف الشین» 1496
- «حرف الطاء» 1496
- «حرف الغین» 1498
- «حرف القاف» 1498
- «حرف الفاء» 1498
- «حرف المیم» 1499
- «حرف النون» 1501
- «حرف الهاء» 1502
- «حرف الیاء» 1502
- «الکنی» 1502
- «حرف الواو» 1502
- اشاره 1505
- «حرف الألف» 1505
- «حرف الباء» 1506
- «حرف الحاء» 1507
- «حرف الخاء» 1507
- «حرف التاء» 1507
- «حرف الزای» 1508
- «حرف السین» 1508
- «حرف الذال» 1508
- «حرف الطاء» 1509
- «حرف الصاد» 1509
- «حرف الغین» 1510
- «حرف العین» 1510
- «حرف الفاء» 1510
- «حرف القاف» 1511
- «حرف المیم» 1511
- «حرف الکاف» 1511
- «حرف النون» 1512
معنای اول مناسب تر است.
مقصود از:" الَّذِینَ غَلَبُوا عَلی أَمْرِهِمْ" در آیه:" قالَ الَّذِینَ غَلَبُوا عَلی أَمْرِهِمْ ..."
" قالَ الَّذِینَ غَلَبُوا عَلی أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَیْهِمْ مَسْجِداً".
این جمله نقل کلام موحدین است، شاهدش این است که گفتند مسجدی بنا کنیم، و نگفتند معبدی. چون مسجد در عرف قرآن محلی را گویند که برای ذکر خدا و سجده برای او مهیا شده است، و قرآن بتکده و یا سایر معابد را مسجد نخوانده هم چنان که خداوند در سوره حج، مسجد را در مقابل صومعه و بیع و صلوات قرار داده و فرموده:" وَ مَساجِدُ یُذْکَرُ فِیهَا اسْمُ اللَّهِ" (1).
و اگر می بینید جمله مورد بحث با فصل و بدون عطف آمده بدین جهت است که کلام به منزله جواب از سؤالی مقدر است، گویا سائلی پرسیده: غیر مشرکین چه گفتند؟ در جوابشان گفته شد آنها که بر امر اصحاب کهف غلبه کردند چنین گفتند. و منظور از" غلبه بر امر ایشان" اگر مقصود از" امر ایشان" همان مساله مورد مشاجره در جمله" یَتَنازَعُونَ ..." باشد و ضمیر" هم" به ناس برگردد مراد غلبه موحدین خواهد بود به وسیله پیروزی خود با معجزه کهف. و اگر ضمیر به" فتیه" برگردد مقصود از غلبه بر امر ایشان (فتیه)، غلبه از نظر به دست گرفتن کار ایشان خواهد بود که باز در این صورت همان موحدین بودند که متصدی امر کهف و ساختن مسجد بر بالای آن بودند.
بعضی (2) گفته اند: غالبین بر امر ایشان پادشاه زمان و دستیارانش بودند، نه موحدین، بعضی (3) دیگر گفته اند: اولیاء و فامیلهای خود اصحاب کهف بودند. و این قول از هر قولی دیگر سخیف تر است.
و اگر منظور از امر ایشان امر مذکور در" یَتَنازَعُونَ ..." نبوده باشد در این صورت اگر ضمیر به" ناس" برگردد معنای غلبه عبارت از زمامداری خواهد بود، و معنای" قالَ الَّذِینَ غَلَبُوا عَلی أَمْرِهِمْ"،" آنهایی که زمام امر مردم را در دست داشتند چنین و چنان گفتند" خواهد بود.
و این زمامداری هم با حاکم زمان قابل انطباق است و هم با موحدین، هم ممکن است حاکم این حرف را زده باشد، و هم موحدین و اگر ضمیر به موصول (الذین ...- آنهایی که غلبه کردند) برگردد دیگر منظور از غالبون خیلی روشن است، و مقصود از غلبه زمامداران بر امر خویش این است که ایشان هر کاری را بخواهند می کنند. این بود وجوه محتمل در این آیه ولی از همه
[شماره صفحه واقعی : 369]