دروس حوزه علمیه جدید پایه 10 صفحه 929

1- مجمع البیان، ج 6، ص 465.

زیرا که بیش از این آنها را از حد اختیار به اضطرار و اجبار می کشاند.

" إِنَّا أَعْتَدْنا لِلظَّالِمِینَ ناراً ..."

در مجمع البیان (1) گفته است: کلمه" سرادق" به معنای فسطاط و خیمه ای است که نسبت به آنچه که در آن است محیط باشد. بعضی دیگر گفته اند: سرادق، آن پارچه ای است که دور خیمه از طرف پائین می کشند که فاصله خیمه و زمین را بپوشاند. و در باره کلمه" مهل" گفته است: به معنای خلط و درد زیتون است. بعضی هم گفته اند: به معنای مس مذاب است. و در معنای کلمه" مرتفق" گفته است، به معنای متکا است که از ماده" مرفق" گرفته شده و در اصل معنای" ارتفق" این بوده که فلانی به مرفق خود تکیه زده (2) و کلمه" شی ء" به معنای پخته شدن است، می گویند:" شوی، یشوی شیئا".

و اگر به جای" اعتدنا للکافرین" فرموده:" أَعْتَدْنا لِلظَّالِمِینَ" برای این بوده که بفهماند عذاب مذکور از تبعات ظلم ظالمین است که در آیه" الَّذِینَ یَصُدُّونَ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ وَ یَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَهِ کافِرُونَ" (3) آن را بیان نموده و می فرماید:" ظالمین کسانی اند که از راه خدا جلوگیری می کنند، و راه خدا را معوج می خواهند و نسبت به زندگی آخرت کافرند".

بقیه الفاظ آیه مورد بحث ظاهر است و احتیاج به بیان ندارد.

" إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ إِنَّا لا نُضِیعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا".

این جمله بیان جزای مؤمنین و مزد ایشان در ازای ایمان و عمل صالحشان است. و اگر در آخر فرمود:" ما ضایع نمی کنیم ..." و نفرمود:" ما برای این دسته چنین و چنان تهیه کرده ایم" برای این است که عنایت خدای تعالی و شکر او را نسبت به این طائفه برساند و گرنه ممکن بود بفرماید ما چنین و چنان مزد می دهیم ولی فرمود ما مزد چنین کسانی را ضایع نمی کنیم.

و جمله" إِنَّا لا نُضِیعُ" در جای خبر" ان" قرار گرفته و در حقیقت سبب در جای مسبب نشسته و تقدیر آن چنین است:" ان الذین امنوا و عملوا الصالحات سنوفیهم اجرهم فانهم محسنون و انا لا نضیع ..." یعنی کسانی که ایمان آورده عمل صالح کردند، ما اجرشان را می دهیم برای اینکه اینان نیکوکارند، و ما هم کسی نیستیم که اجر نیکوکار را ضایع بگذاریم.

[شماره صفحه واقعی : 419]