اعراب جملات در عربی صفحه 103

( اِذا و حَیثُ ) وَ إِذا جاءَتْهُمْ آیَهٌ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّی نُؤْتی مِثْلَ ما أُوتِیَ رُسُلُ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ ( و هنگامی که آیه ای برای آنها بیاید ، می گویند : ما هرگز ایمان نمی آوریم ، مگر اینکه همانند چیزی که به پیامبران خدا داده شده ، به ما هم داده شود ! خداوند آگاهتر است که رسالت خویش را کجا قرار دهد ! ) انعام 124

در این آیه شریفه جملات ( جاءَتْهُمْ آیَهٌ ) و ( یَجْعَلُ رِسالَتَهُ ) جمله مضاف الیه بوده و محلاً مجرور می باشند .

( کُلَّما ) وَ إِنِّی کُلَّما دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصابِعَهُمْ فی آذانِهِمْ وَ اسْتَغْشَوْا ثِیابَهُمْ وَ أَصَرُّوا وَ اسْتَکْبَرُوا اسْتِکْبارا ( و من هر زمان آنها را دعوت کردم که ( ایمان بیاورند و ) تو آنها را بیامرزی ، انگشتان خویش را در گوشهایشان قرار داده و لباسهایشان را بر خود پیچیدند ، و در مخالفت اصرار ورزیدند و به شدّت استکبار کردند ! ) نوح 7 در این آیه شریفه جمله ( دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ ) جمله مضاف الیه بوده و محلاً مجرور می باشد .

( لَمّا ) وَ إِنْ یَکادُ الَّذینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکْرَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُون ( نزدیک است کافران هنگامی که آیات قرآن را می شنوند با چشم زخم خود تو را از بین ببرند ، و می گویند : او دیوانه است ! ) قلم 51 در این آیه شریفه جمله ( سَمِعُوا الذِّکْرَ ) جمله مضاف الیه بوده و محلاً مجرور می باشد .

( یَوم ) یَوْمَ یَکُونُ النَّاسُ کَالْفَراشِ الْمَبْثُوث ( روزی که مردم مانند پروانه های پراکنده خواهند بود ) قارعه 4 در این آیه شریفه جمله ( یَکُونُ النَّاسُ کَالْفَراشِ الْمَبْثُوث ) جمله مضاف الیه بوده و محلاً مجرور می باشد .

توجه 1 :

لازم به یادآوریست که اکثر ظروف ذکر شده بالا از ادوات شرط و ظرف می باشند جمله بعد از جمله مضاف الیه اغلب جمله جواب شرط غیر جازم بوده و محلی از اعراب ندارند .

( اِذا ) وَ إِذا جاءَتْهُمْ آیَهٌ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّی نُؤْتی مِثْلَ ما أُوتِیَ رُسُلُ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ ( و هنگامی که آیه ای برای آنها بیاید ، می گویند : ما هرگز ایمان نمی آوریم ، مگر اینکه همانند چیزی که به پیامبران خدا داده شده ، به ما هم داده شود ! خداوند آگاهتر است که رسالت خویش را کجا قرار دهد ! ) انعام 124 در این آیه شریفه جمله ( جاءَتْهُمْ آیَهٌ ) جمله اضافیه بوده و محلاً مجرور می باشد . و جمله ( قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ ) جمله جواب شرط غیر جازم بوده و محلی از اعراب ندارد .