اعراب جملات در عربی صفحه 107

* همه ادات شرط مبنی هستند به غیر از اَیّ که معرب می باشد .

* همه ادات شرط اسم هستند بغیر از اِن و اِذما که حرف بوده و جازم می باشند .

2) جمله شرط :

* جمله فعلیّه ای است که فعل آن خبری و متصرف می باشد که در آن حروف ( قد ، لن ، ما ، سین و سوف ) همراه نباشد .

* فعل جمله شرط را فعل شرط می گویند . بعبارت دیگر اولین فعل بعد از ادات شرط را فعل شرط می نامند

* فعل شرط بصورت مضارع التزامی و جواب شرط بصورت مضارع اخباری ترجمه میشود .

* اگر فعل شرط و جواب شرط ، فعل ماضی بیاید از نظر ظاهری بدون تغییر باقی می ماند و چون فعل ماضی مبنی است هر دو از نظر اعراب محلاً مجزوم خواهد بود . ولی از نظر معنا مانند فعل مضارع معنا میشود .

3) ادات رابط : ادات ربط بین جملات شرط و جواب شرط می آیند تا آنها را بهم ربط بدهند . بعبارت دیگر ادات رابط بر جواب شرط داخل میشود . که عبارتند از : فاء و اذا فجائیه که اکثراً از فاء استفاده میشود .

توجه :

عمل ادات شرط جازمه این است که جواب شرط را محلاً مجزوم می نمایند .

4) جمله جواب شرط : جمله اسمیه یا جمله فعلیّه ای است که فعل آنرا جواب شرط می گویند . اگر جواب شرط بصورت جمله اسمیه و یا ( قد + ماضی ) باشد ، قبل از آن ، فاء به عنوان ادات رابط می آید .

( قد + ماضی ) وَ مَنْ یُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظیماً ( و هر کس اطاعت خدا و رسولش کند ، به رستگاری ( و پیروزی ) عظیمی دست یافته است ) احزاب 71

( جمله اسمیه) فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازینُه فَهُوَ فی عیشَهٍ راضِیَهٍ ( امّا کسی که ( در آن روز ) ترازوهای اعمالش سنگین است در یک زندگی خشنودکننده خواهد بود ) قارعه 6 و 7

( جمله اسمیه) وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُه ( و هر کس توکل کند بر خدا پس خدا بس است او را ) طلاق 3

اِن ، اِذما

اِن ، اِذما جهت تعلیق جواب شرط می باشد . این حروف شرط اکثراً وقتی بکار میرود که وقوع فعل شرط مشکوک یا محال باشد و این حروف فعل شرط و جواب شرط را مجزوم میکنند .