اعراب جملات در عربی صفحه 112

وَ تَرَی الْمُجْرِمینَ یَوْمَئِذٍ مُقَرَّنینَ فِی الْأَصْفادِ سَرابیلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ وَ تَغْشی وُجُوهَهُمُ النَّار ( و در آن روز ، مجرمان را با هم در غل و زنجیر می بینی ! ( که دستها و گردنهایشان را به هم بسته است ! ) لباسهایشان از قطران ( ماده چسبنده بد بوی قابل اشتعال ) است و صورتهایشان را آتش می پوشاند ) ابراهیم 49 و 50 در این آیه شریفه جمله ( تَغْشی وُجُوهَهُمُ النَّار ) معطوف به جمله حال ( سَرابیلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ ) بوده و محلاً منصوب می باشد .

وَ أَنْذِرِ النَّاسَ یَوْمَ یَأْتیهِمُ الْعَذابُ فَیَقُولُ الَّذینَ ظَلَمُوا رَبَّنا أَخِّرْنا إِلی أَجَلٍ قَریبٍ نُجِبْ دَعْوَتَک ( و مردم را از روزی که عذاب الهی به سراغشان می آید ، بترسان ! آن روز که ظالمان می گویند : پروردگارا ! مدّت کوتاهی ما را مهلت ده ، تا دعوت تو را بپذیریم ) ابراهیم 44 در این آیه شریفه جمله ( یَقُولُ الَّذینَ ظَلَمُوا . . . ) معطوف به جمله مضاف الیه ( یَأْتیهِمُ الْعَذابُ ) بوده و محلاً مجرور می باشد .

2 ) جمله در نقش توابع مفرد :

الف ) جمله در نقش صفت

أ) جمله در نقش صفت : صفت تابعی است بصورت کلمه یا جمله ، که حالت و چگونگی متبوع ( موصوف ) خود را بیان میکند .

* جملاتی که نقش صفت دارند را جملات وصفیه گویند که از نظر اعراب محلاً تابع اعراب موصوف هستند .

* اگر جمله بعد از اسم نکره واقع شود و ضمیری در آن باشد که به آن اسم نکره بر گردد صفت برای آن به حساب می آید و محلاً پیرو اعراب نکره ای است که توصیف شده است .

صفت بر دو قسم است :

* صفت حقیقی : کلمه یا جمله ای است که حالت و چگونگی خود موصوف را وصف می کند .

* صفت سببی : کلمه یا جمله ای است که حالت و چگونگی متعلق موصوف را وصف می کند .

اقسام جمله وصفیه :

1) صفت بصورت جمله اسمیه : در این حالت یک جمله اسمیه ، برای یک اسم نکره ، صفت واقع میشود .

2) صفت بصورت جمله فعلیه : در این حالت یک جمله فعلیه ، برای یک اسم نکره ، صفت واقع میشود .

3) صفت بصورت شبه جمله : در این حالت یک شبه جمله ، برای یک اسم نکره ، صفت واقع میشود .