اعراب جملات در عربی صفحه 113

اعراب جمله وصفیه :

اعراب جمله وصفیه تابع اعراب اسم نکره موصوف است یعنی اگر اسم نکره منصوب باشد جمله وصفیه محلاً منصوب است و اگر اسم نکره مرفوع و یا مجرور باشد جمله وصفیه محلاً مرفوع و یا محلاً مجرور است .

أ) جمله وصفیه در محل رفع :

قَدْ کانَ لَکُمْ آیَهٌ فی فِئَتَیْنِ الْتَقَتا فِئَهٌ تُقاتِلُ فی سَبیلِ اللَّهِ وَ أُخْری کافِرَهٌ یَرَوْنَهُمْ مِثْلَیْهِمْ رَأْیَ الْعَیْنِ ( در دو گروهی که ( در میدان جنگ بدر ، ) با هم رو به رو شدند ، نشانه ( و درس عبرتی ) برای شما بود : یک گروه ، در راه خدا نبرد می کرد و جمع دیگری که کافر بود ، ( در راه شیطان و بت ، ) در حالی که آنها ( گروه مؤمنان ) را با چشم خود ، دو برابر آنچه بودند ، می دیدند . ( و این خود عاملی برای وحشت و شکست آنها شد )) آل عمران 13 در این آیه شریفه جمله ( الْتَقَتا ) صفت به ( فِئَتَیْنِ ) بوده و اعراب آن محلاً مجرور است . و همچنین جمله ( تُقاتِلُ فی سَبیلِ اللَّهِ ) صفت به ( فِئَهٌ ) بوده و اعراب آن محلاً مرفوع است .

قُلْ أَ أُنَبِّئُکُمْ بِخَیْرٍ مِنْ ذلِکُمْ لِلَّذینَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدینَ فیها وَ أَزْواجٌ مُطَهَّرَه وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّه ( بگو : آیا شما را از چیزی آگاه کنم که از این ( سرمایه های مادی ) ، بهتر است ؟ برای کسانی که پرهیزگاری پیشه کرده اند ، ( و از این سرمایه ها ، در راه مشروع و حق و عدالت ، استفاده می کنند ، ) در نزد پروردگارشان ( در جهان دیگر ) ، باغهایی است که نهرها از پایِ درختانش می گذرد همیشه در آن خواهند بود و همسرانی پاکیزه ، و خشنودی خداوند ( نصیب آنهاست ) . ) آل عمران 15 در این آیه شریفه جمله ( تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ) صفت به ( جَنَّاتٌ ) بوده و اعراب آن محلاً مرفوع است .

ب) جمله وصفیه در محل نصب

:

وَ إِنَّ مِنْهُمْ لَفَریقاً یَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْکِتابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْکِتابِ وَ ما هُوَ مِنَ الْکِتاب ( در میان آنها ( یهود ) کسانی هستند که به هنگام تلاوت کتاب ( خدا ) ، زبان خود را چنان می گردانند که گمان کنید ( آنچه را می خوانند ، ) از کتاب ( خدا ) است در حالی که از کتاب ( خدا ) نیست ! )) آل عمران 78 در این آیه شریفه جمله ( یَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْکِتابِ ) صفت به ( فَریقاً ) بوده و اعراب آن محلاً منصوب است .

وَ لکِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدی بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا وَ إِنَّکَ لَتَهْدی إِلی صِراطٍ مُسْتَقیمٍ ( ولی ما آن را نوری قرار دادیم که بوسیله آن هر کس از بندگان خویش را بخواهیم هدایت می کنیم و تو مسلّماً به سوی راه راست