اعراب جملات در عربی صفحه 114

هدایت می کنی ) شوری 52 در این آیات شریفه جمله ( نَهْدی بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا ) صفت به ( نُوراً ) بوده و اعراب آن محلاً منصوب است .

أ) جمله وصفیه در محل جرّ :

إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی لَیْلَهٍ مُبارَکَهٍ إِنَّا کُنَّا مُنْذِرینَ فیها یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکیم ( که ما آن را در شبی پر برکت نازل کردیم ما همواره انذارکننده بوده ایم ! در آن شب هر امری بر اساس حکمت ( الهی ) تدبیر و جدا می گردد ) دخان 3 و 4 در این آیات شریفه جمله ( یُفْرَقُ کُلُّ أَمْرٍ حَکیم ) صفت به ( لَیْلَهٍ ) بوده و اعراب آن محلاً مجرور است .

اسْتَجیبُوا لِرَبِّکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ یَوْمٌ لا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ ما لَکُمْ مِنْ مَلْجَإٍ ( اجابت کنید دعوت پروردگار خود را پیش از آنکه روزی فرا رسد که بازگشتی برای آن در برابر اراده خدا نیست ) شوری 47 در این آیه شریفه جمله ( لا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ ما لَکُمْ مِنْ مَلْجَإٍ ) صفت به ( یَوْمٌ ) بوده و اعراب آن محلاً مجرور است .

ب ) جمله در نقش بدل :

تعریف بدل :

بدل اسم یا جمله ای است که یکی از خصوصیات اسم ما قبل خود ( نام دیگر ، شهرت ، عنوان مقام یا لقب یا شغل ) را بیان می کند . در واقع بدل برای توضیح یا تأکید اسم ما قبل خود می آید .

بعبارت دیگر ، بدل تابعی است که نسبتی را ، بدون واسطه می رساند و می تواند جانشین اسم شود .

مثال : قال الامام علی (ع ) . در این جمله ، ( علی ) بدل از ( الامام ) است .

احکام بدل :

* در علم نحو بدل جزو توابع است . که در آن تابع را بدل و متبوع را مبدلٌ منه گویند .

* بدل رکن است و پیش از آن اسم دیگری ( مبدّلٌ مَنه ) به منزله مقدمه می آید .

* بدل و مبدل منه باید در جمله نقش داشته باشند .

* بدل مستقل است و فقط در اعراب تابع مبدل منه است . یعنی اگر بدل از جمله حذف شود به معنی جمله آسیب نمی رسد و همچنین میتواند جانشین مبدل منه شود .

* هیچوقت ضمیر بدل واقع نمی شود .