اعراب جملات در عربی صفحه 117

در این آیه شریفه مصدر مؤول ( أَنْ یَخْسِفَ بِکُمُ الْأَرْضَ فَإِذا هِیَ تَمُور ) بدل اشتمال از ( مَنْ ) بوده و اعراب آن محلاً منصوب است . یعنی ( مَنْ ) مبدل منه است .

أ) جمله بدل در محل جرّ :

أَ فَلا یَنْظُرُونَ إِلَی الْإِبِلِ کَیْفَ خُلِقَت ( آیا آنان به شتر نمی نگرند که چگونه آفریده شده است ؟ ! ) غاشیه 17 در این آیه شریفه جمله ( خُلِقَت ) بدل اشتمال از ( الْإِبِلِ ) بوده و اعراب آن محلاً مجرور است . یعنی : ( یَنْظُرُونَ إِلَی خَلَقِ الْإِبِلِ ) یا ( إلی کیفیه خلقها ) یعنی ( الْإِبِلِ ) مبدل منه است .

فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلی طَعامِهِ أَنَّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبًّا ( انسان باید به غذای خویش ( و آفرینش آن ) بنگرد ! ما آب فراوان از آسمان فرو ریختیم ) عبس 24 و 25 در این آیه شریفه مصدر مؤول ( أَنَّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبًّا ) بدل اشتمال از ( طَعامِهِ ) بوده و اعراب آن محلاً مجرور است . یعنی ( طَعامِهِ ) مبدل منه است .

توجه :

* عطف بیان تابعی است که از متبوع خود مشهورتر است . فائده اش این است که اگر متبوعش معرفه باشد آنرا توضیح میدهد و اگر نکره باشد آنرا تخصیص میدهد .

* عطف بیان به تبیین و توضیح متبوع خود می پردازد و هیچوقت ضمیر و فعل و جمله واقع نمیشود . لذا در این مبحث در مورد آن بحث نمی شود .