اعراب جملات در عربی صفحه 30

2 ) تفسیر جمله به جمله : مانند : اُریق رَفده أی مات ؛ در این مثال أی حرف تفسیر بوده و بر تفسیر و توضیح جمله اُریق رَفده به کمک جمله مات دلالت دارد .

وَ نادَیْناهُ أَنْ یا إِبْراهیم ( او را ندا دادیم که ، ای ابراهیم ) صافات 104 در این آیه شریفه ( أن ) از ادات تفسیر بوده و جمله ( یا إبراهیم ) ، مفعول مقدر که فعل ( نادیناه ) را تفسیر میکند. تقدیر آیه ( و نادیناه بشیءٍ أن یا إبراهیم ) است .

نحوه ی کاربرد و جایگاه ادات تفسیر در کلام :

أی

أی برای تفسیر و توضیح هر مبهمی یعنی مفرد به مفرد یا جمله به جمله به کار میرود . مانند :

وَ سْئَلِ الْقَرْیَهَ الَّتی کُنَّا فیها وَ الْعیرَ الَّتی أَقْبَلْنا فیها وَ إِنَّا لَصادِقُون (( و اگر اطمینان نداری ، ) از آن شهر که در آن بودیم سؤال کن ، و نیز از آن قافله که با آن آمدیم ( بپرس ) ! و ما ( در گفتار خود ) صادق هستیم ) یوسف 82 در این آیه شریفه منظور از الْقَرْیَهَ یعنی أی اهل الْقَرْیَهَ می باشد .

أن

أن در تفسیر جمله به جمله به کار رفته و تفسیر به أن منوط به چهار شرط است :

الف ) أن بین دو جمله واقع شود .

ب ) جمله قبل از أن نباید از لفظ قول باشد .

ج ) جمله قبل از أن باید معنای قول داشته باشد .

د ) بر ادات تفسیر حرف جر وارد نشود .

فَأَوْحَیْنا إِلَیْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْکَ بِأَعْیُنِنا وَ وَحْیِنا ( ما به نوح وحی کردیم که: کشتی را در حضور ما ، و مطابق وحی ما بساز )

مومنون 27

أن ) حرف تفسیر

اصْنَعِ الْفُلْک بِأَعْیُنِنا وَ وَحْیِنا ) جمله تفسیریه است که عمل فَأَوْحَیْنا إِلَیْهِ را تفسیر می کند.