اعراب جملات در عربی صفحه 32

ج ) بعد از حرفِ تفسیرِ ( أن ) بیاید

مانند : فَأَوْحَیْنا إِلَیْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْکَ بِأَعْیُنِنا وَ وَحْیِنا ( ما به نوح وحی کردیم که: کشتی را در حضور ما ، و مطابق وحی ما بساز ) مومنون 27 در این آیه شریفه جمله (اصْنَعِ الْفُلْکَ بِأَعْیُنِنا وَ وَحْیِنا ) جمله تفسیریه است . البته به شرطی میتوان ( أن ) را تفسیریّه در نظر گرفت که قبل از ( أن ) حرفِ ( باء ) در تقدیر گرفته نشود ، زیرا در این صورت ( أن ) مصدریّه خواهد بود ؛ و ( أن ) به همراه فعلِ مابعدش منصوب به نزع خافض می­باشد .

جمله تفسیریه محلی از اعراب ندارد .

5 ) جمله اعتراضیه

جمله اعتراضیه ( معترضه ) : جمله معترضه جمله زائدی است که :

* در آخر کلامی و یا در وسط دو کلام یا دو جمله و یا دو کلمه که ارتباطی با هم داشته یا ارتباطی نداشته باشند می آید .

* برای تقویت کلام برای بهتر و محکم تر کردن آن یا بمنظور افاده نکته­ای برای رفع ابهام می آید .

* میان دو کلام یا دو جمله و یا دو کلمه ای واقع میشود که از نظر موضوع و اعراب با آندو بیگانه باشد .

* اگر جمله معترضه حذف شود خللی درمعنا و مفهوم جمله اصلی پدید نمی آید .

* جمله معترضه محلی از اعراب ندارد .

فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ وَ إِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظیمٌ ( سوگند به جایگاه ستارگان ( و محل طلوع و غروب آنها ) ! و این سوگندی است بسیار بزرگ، اگر بدانید ! ) واقعه 75 و 76 و در این آیه شریفه ( لو تعلمون ) جمله معترضه است که بین ( لقسم ) که موصوف باشد و ( عظیم ) که صفت آن است واقع گردیده است . یعنی بین موصوف و صفت قرار گرفته است .

روش تشخیص جمله معترضه با جمله حالیه :

در بسیاری از موارد جمله حالیه و جمله اعتراضیه با هم مشابه میشوند مانند ( انی سمیتها مریم ) و ( انی وضعتها انثی ) که جملات معترضه هستند و به حال مشتبه میشوند . و لیکن جمله اعتراضی را می­توان با چند روش از جمله حالیه تمیز داد :

* بجای جمله حالیه میتواند مفرد قرار بگیرد ولی مفرد به جای جمله معترضه قرار نمیگیرد .