اعراب جملات در عربی صفحه 34

أَمَّنْ هذَا الَّذی یَرْزُقُکُمْ إِنْ أَمْسَکَ رِزْقَهُ بَلْ لَجُّوا فی عُتُوٍّ وَ نُفُور ( یا آن کسی که شما را روزی می دهد ، اگر روزیش را بازدارد ( چه کسی می تواند نیاز شما را تأمین کند ) ؟ ! ولی آنها در سرکشی و فرار از حقیقت لجاجت می ورزند ! ) ملک 21 جمله ( أَمْسَکَ رِزْقَهُ ) جمله اعتراضیه توضیحی میباشد .

قالُوا سُبْحانَ رَبِّنا إِنَّا کُنَّا ظالِمین ( گفتند: منزّه است پروردگار ما، مسلما ما ظالم بودیم ) قلم 29 جمله (( نُسَبِّحُ ) سُبْحانَ ) جمله اعتراضیه دعائیه میباشد .

قالَ رَبِّ إِنِّی دَعَوْتُ قَوْمی لَیْلاً وَ نَهاراً (( نوح ) گفت پروردگارا ! من قوم خود را شب و روز ( به سوی تو ) دعوت کردم ) نوح 5 جمله ندا ( رَبِّ ) جمله اعتراضیه دعائیه میباشد .

جمله معترضه محلی از اعراب ندارد .

6 ) جمله تعلیلیه

جمله تعلیلیه : اگر علت جمله ای بوسیله جمله دیگری ذکر شود ، آن جمله را جمله تعلیلیه می گویند ( این جمله همان جمله پیرو است که برای جمله پایه قید علت است ) .

راه شناخت جمله تعلیلیه :

* جمله تعلیلیه را میتوان از معنای جملات تشخیص داد .

* اگر در ابتدای جمله پیرو حروف مشبهه بالفعل اِنَّ یا اَنَّ به معنای ( زیرا ، چرا که ، تا اینکه ) بیاید جمله تعلیلیه خواهد بود .

* اگر در ابتدای جمله پیرو حرف مشبهه بالفعل لَعَلَّ ( شاید ، تا شاید ) بیاید جمله تعلیلیه خواهد بود .

أَ وَ لَمْ یَرَوْا إِلَی الطَّیْرِ فَوْقَهُمْ صافَّاتٍ وَ یَقْبِضْنَ ما یُمْسِکُهُنَّ إِلاَّ الرَّحْمنُ إِنَّهُ بِکُلِّ شَیْ ءٍ بَصیر ( آیا به پرندگانی که بالای سرشان است ، و گاه بالهای خود را گسترده و گاه جمع می کنند ، نگاه نکردند ؟! جز خداوند رحمان کسی آنها را بر فراز آسمان نگه نمی دارد ، چرا که او به هر چیز بیناست ! ) ملک 19 در این آیه شریفه جمله ( إِنَّهُ بِکُلِّ شَیْ ءٍ بَصیر ) جمله تعلیلیه می باشد .

یا أَیُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ وَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُون ( ای مردم ! پروردگار خود را پرستش کنید آن کس که شما ، و کسانی را که پیش از شما بودند آفرید ،تا شاید پرهیزکار شوید . ) بقره 21 در این آیه شریفه جمله ( لَعَلَّکُمْ تَتَّقُون ) جمله تعلیلیه می باشد .