اعراب جملات در عربی صفحه 37

* حروف قسم در مبحث مجرورات علم نحو مورد بحث و بررسی قرار میگیرد .

* حروف قسم حروفی هستند که بر سر اسم می آیند .

معانی و کاربرد حروف قسم :

( باء ) :

باء از حروف اصلی قسم است و توسط باء قسم ، متکلم قسم می خورد . باء قسم به اسم ظاهر ( بِالله ، بِالرَحمن ) و یا به ضمیر (بِکَ ) داخل میشود چون باء حرف اصلی قسم است ، جایز است که با او فعلش ( اُقسِمُ یا اُحلِف ) ذکر شود . مانند : اُقسِمُ بالله

لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَد ( سوگند یاد می کنم باین شهر (مکه) ) بلد 1 - لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فی کَبَدٍ (که ما انسان را در رنج آفریدیم ) بلد 4 در این آیه شریفه باء قسم به ضمیر ( هذَا ) داخل شده است و جمله ( لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فی کَبَدٍ ) جمله جواب قسم میباشد .

وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَیْمانِهِمْ لَئِنْ جاءَهُمْ نَذیرٌ لَیَکُونُنَّ أَهْدی مِنْ إِحْدَی الْأُمَم ( آنان با نهایت تأکید به خدا سوگند خوردند که اگر پیامبری انذارکننده به سراغشان آید، هدایت یافته ترین امّتها خواهند بود ) فاطر 42 در این آیه شریفه ( أَیْمانِهِمْ ) کلمه قسم بوده و جمله ( لَیَکُونُنَّ أَهْدی مِنْ إِحْدَی الْأُمَم ) جمله جواب قسم میباشد .

یَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنا إِلاَّ إِحْساناً وَ تَوْفیقا ( سوگند یاد می کنند به خدا که منظورِ ( ما از بردنِ داوری نزد دیگران ) ، جز نیکی کردن و توافق ( میان طرفین نزاع ) نبوده است ) نساء 62 در این آیه شریفه باء قسم به لفظ جلاله ( اللَّهِ ) داخل شده است و جمله ( إِنْ أَرَدْنا إِلاَّ إِحْساناً وَ تَوْفیقا ) جمله جواب قسم میباشد .

( تاء ) :

از ویژگیهای تای قسم این است که در اول اسم ، تاء بصورت متحرک می آید ( فتحه ) و اسم را مجرور می کند و فقط بر سر لفظ جلاله ( اَلله) می آید . و متعلق به فعل محذوف اُقسِمُ است .

وَ تَاللَّهِ لَأَکیدَنَّ أَصْنامَکُمْ بَعْدَ أَنْ تُوَلُّوا مُدْبِرین ( و به خدا سوگند ، در غیاب شما ، نقشه ای برای نابودی بتهایتان می کشم ) انبیا 57 در این آیه شریفه تاء قسم به لفظ جلاله ( اللَّهِ ) داخل شده است و جمله ( لَأَکیدَنَّ أَصْنامَکُمْ ) جمله جواب قسم میباشد .