اعراب جملات در عربی صفحه 39

( لام ) :

لام قسم حرف جرّی است که فقط بر سر لفظ جلاله ( اَلله ، رَبی ، رَبِّ الکَعبِه ، الرحمن ) می آید . که جهت قسم به همراه تعجب است . و متعلق به فعل محذوف اُقسِمُ است . مانند :

لله انتصرت الفئه القلیله المومنه بحقها علی الفئه الکثیره المختلفه که در این جمله پیروزی عده ی کم در حالی که انتظار نمی رفت مورد تعجب قرارگرفته است .

نکته :

* اگر بعد از واو قسم واو دیگری بیاید واو دوّم واو عطف است . زیرا هر واو قسم احتیاج به جواب قسم جداگانه دارد چون کلمه دوم معطوف کلمه اول است لذا تابع اعراب کلمه اول می شود . مانند :

وَ التِّینِ وَ الزَّیْتُونِ وَ طُورِ سینین ( قسم به انجیر و زیتون و سوگند به طور سینا ) تین 1 و2

* واو قسم در قرآن برای سوگند به غیر از خدا بکار میرود .

وَ الشَّمْسِ وَ ضُحی ها ( سوگند به خورشید و پرتوش ) شمس 1

وَ اللَّیْلِ إِذا یَغْشی ( قسم به شب در آن هنگام که ( جهان را ) بپوشاند ) لیل 1

توجه :

* حرف اصلی برای قسم باء است . و واو بدل از باء بوده و تاء بدل از واو می باشد .

* امّا استعمال لام در قسم اندک است . لذا در این نوشته مورد بحث و بررسی قرار نگرفته است .

شباهتهای بین حروف قسم :

* همه حروف قسم حرف جرّ هستند .

* همه آنها احتیاج به جمله قسمی دارند که باید فعلیه باشد .

* همه آنها متعلق به عامل مذکور یا محذف ( اُقسِمُ ) یا ( اُخلِفُ ) می باشند .