اعراب جملات در عربی صفحه 46

قُلْ یا عِبادِیَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلی أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحیمُ ( بگو : ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده اید ! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می آمرزد ، زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است ) زمر 53

یا ) حرف ندا

عِبادِیَ ) منادا ( مضاف ) به ( یای متکلم وحده ) منصوب

لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ ) جمله جواب ندا ، محلی از اعراب ندارد

5) شبه مضاف ( یا حسناً خلقه ، یا سامع الدعا و ... )

توجه :

* هر گاه منادا ( ال ) داشته باشد بین آن و حرف ندا در مذکر اَیُّها و در مؤنث اَیَّتُها می آورند . یا اَیُّهَا النّاس ، یا اَیَّتُهَا النَفسُ

* ولی لفظ جلاله الله از این قاعده مستثنی است . یا الله

* گاهی حرف ندا را از اول لفظ جلاله حذف و به آخر آن میم مشدّد می آورند . اَلّهُمَّ

ب) منادای مستغاث :

وقتی که حروف ندا بر سر اسمی بیاید که طلب فریادرسی از منادا ، برای رهائی منادا از گرفتاری و یا کمک کردن منادا برای رفع سختی را سبب شود منادای مستغاث می گویند . ( یا لَلاَقویا ، یا محمداً و ... )

ج) منادای مَندوب :

وقتی که حروف ندا بر سر اسمی بیاید که برای آن دریغ و تأسّف خورند و یا از آن درد و رنج کشند . ( وا مُصیبَتا ، وا حُسَیناه ، یا حسرتا و ... ) را منادای مندوب می گویند .

أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یا حَسْرَتی عَلی ما فَرَّطْتُ فی جَنْبِ اللَّهِ وَ إِنْ کُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرین ( ( این دستورها برای آن است که ) مبادا کسی روز قیامت بگوید : افسوس بر من از کوتاهیهایی که در اطاعت فرمان خدا کردم و از مسخره کنندگان ( آیات او ) بودم ) زمر 56 در این آیه شریفه یا حسرتا برای منادای مندوب استفاده شده است و ( إِنْ کُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرین ) جواب ندا است .