اعراب جملات در عربی صفحه 51

مواردی که بعنوان فاصله بین اَمّا و فاء جواب قرار می گیرند :

أ) مبتدا : فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِکُوا بِالطَّاغِیَه ( حاقه 5 )

ب) خبر : اَمّا فی الدار فَزَیدٌ

ج) جمله شرطیه : فَاَمّا اِن کانَ مِنَ المُقَرَّبین فَرَوحٌ و رَیحانٌ و جَنَّتُ نَعیم ( واقعه 88 و 89 )

د) اسمی که بواسطه جواب لفظاً یا محلاً منصوب میباشد . فَأَمَّا الْیَتیمَ فَلا تَقْهَر ( ضحی 9 )

ه) اسمی که بواسطه جواب لفظاً یا محلاً منصوب بوده و معمول است برای محذوفی که مفسِّر آن کلمه بعد از فاء میباشد . اَمّا زیداً فَاضرَبهُ

و) ظرفی که معمول برای اَمّا است . اَمّا الیَوم فَاَنّی ذاهِبٌ

نکته :

گاهی میم اول اَمّا تبدیل به ( ی ) میشود . اَیما

2) جمله شرط :

* جمله فعلیّه ای است که فعل آن خبری و متصرف می باشد که در آن حروف ( قد ، لن ، ما ، سین و سوف ) همراه نباشد .

* فعل جمله شرط را فعل شرط می گویند . بعبارت دیگر اولین فعل بعد از ادات شرط را فعل شرط می نامند .

* فعل شرط بصورت مضارع التزامی و جواب شرط بصورت مضارع اخباری ترجمه میشود .

3) ادات رابط : این حروف بین جملات شرط و جواب شرط می آیند تا آنها را بهم ربط بدهند . بعبارت دیگر ادات رابط بر جواب شرط داخل میشود . که عبارتند از : فاء و اذا فجائیه و لام که اکثراً از فاء استفاده میشود .

4) جمله جواب شرط : جمله اسمیه یا جمله فعلیّه ای است که در جواب جمله شرط می آید .

( جمله فعلیه ) لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلی جَبَلٍ لَرَأَیْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْیَهِ اللَّه ( اگر ما این قرآن ( عظیم الشأن ) را ( به جای دلهای خلق ) بر کوه نازل می کردیم مشاهده می کردی که کوه از ترس و عظمت خدا خاشع و ذلیل و متلاشی می گشت ) حشر 21 در این آیه شریفه جمله ( لَرَأَیْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْیَهِ اللَّه ) جمله جواب شرط می باشد . و محلی از اعراب ندارد .

( جمله اسمیه) فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازینُه فَهُوَ فی عیشَهٍ راضِیَهٍ ( امّا کسی که ( در آن روز ) ترازوهای اعمالش سنگین است در یک زندگی خشنودکننده خواهد بود ) قارعه 6 و 7 در این آیه شریفه جمله ( فَهُوَ فی عیشَهٍ راضِیَهٍ) جمله جواب شرط می باشد . و محلی از اعراب ندارد .