اعراب جملات در عربی صفحه 52

ب ) جمله جواب شرط جازم غیر مقترن با کلمات فا رابطه و اذا فجائیه

اگر ادات رابط ، فا رابطه و اذا فجائیه بر جواب شرط جازم داخل نشود . جواب شرط غیر جازم در نظر گرفته میشود بعبارت دیگر محلی از اعراب نخواهد داشت .

ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ کَرَّتَیْنِ یَنْقَلِبْ إِلَیْکَ الْبَصَرُ خاسِئاً وَ هُوَ حَسیر ( بار دیگر ( به عالم هستی ) نگاه کن ، سرانجام چشمانت ( در جستجوی خلل و نقصان ناکام مانده ) به سوی تو باز می گردد در حالی که خسته و ناتوان است ! ) ملک 4 در این آیه شریفه جمله شرطیه محذوف است . و ( یَنْقَلِبْ إِلَیْکَ الْبَصَرُ خاسِئاً ) جواب شرط مقدر غیر مقترن به فاء می باشد . و محلی از اعراب ندارد .

إِنَّکَ إِنْ تَذَرْهُمْ یُضِلُّوا عِبادَکَ وَ لا یَلِدُوا إِلاَّ فاجِراً کَفَّاراً ( چرا که اگر آنها را به خود واگذاری ، بندگانت را گمراه می کنند و جز نسلی فاجر و کافر به وجود نمی آورند! ) نوح 27 در این آیه شریفه جمله شرطیه (تَذَرْهُمْ

) است . و ( یُضِلُّوا عِبادَکَ ) جواب شرط جازم غیر مقترن به فاء می باشد . و محلی از اعراب ندارد .

ج ) جمله جواب شرط اسامی ظرف و شرط

اسامی اِذا ( وقتیکه ) ، کُلَّما ( هر گاه ) ، لَمّا ( زمانیکه ) جزو اسامی ظرف و شرط هستند غیر جازم بوده و بر سر دو جمله شرطیه می آیند که اعراب جمله شرط را بعنوان مضافٌ الیه ، محلاً مجرور کرده و جمله جواب شرط نیز محلی از اعراب نخواهد داشت .

توجه :

اِذا ( وقتیکه ) ، لَمّا ( زمانیکه ) جزو اسامی ظرف و شرط بوده و مضاف الیه آنها همیشه جمله فعلیه ای است که با فعل ماضی شروع میشود .

إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ وَ رَأَیْتَ النَّاسَ یَدْخُلُونَ فیِ دِینِ اللَّهِ أَفْوَاجًا فَسَبِّحْ بحَمْدِ رَبِّک ( هنگامی که یاری خدا و پیروزی فرارسد ، و ببینی مردم گروه گروه وارد دین خدا می شوند ، پروردگارت را تسبیح و حمد کن ) نصر 1-3

إِذَا ) اسم ظرف و شرط

جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ ) جمله مضاف الیه در محل جرّ

فَسَبِّحْ بحَمْدِ رَبِّک ) جمله جواب شرط غیر جازم می باشد . و محلی از اعراب ندارد .