اعراب جملات در عربی صفحه 59

* هم در معنا آنرا تأویل به مصدر می برد و هم در عمل فعل مضارع را نصب میدهد .

* قبل از کَی ، لام تعلیل ( بصورت مذکور یا مقدّر ) می آید .

* اگر اَن بجای کَی جایگزین شود معنا و عمل آن تغییر نمی یابد .

لِکَیْلا تَأْسَوْا عَلی ما فاتَکُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاکُمْ وَ اللَّهُ لا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتالٍ فَخُور ( این بخاطر آن است که برای آنچه از دست داده اید تأسف نخورید ، و به آنچه به شما داده است دلبسته و شادمان نباشید و خداوند هیچ متکبّر فخرفروشی را دوست ندارد ) حدید 23 در این آیه شریفه لام تعلیل ( مذکور ) است

کَیْ لا یَکُونَ دُولَهً بَیْنَ الْأَغْنِیاءِ مِنْکُمْ وَ ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوه ( تا دست بدست میان توانگران نگردد ، و هر چه پیامبر بشما دهد آنرا بگیرید ) حشر 7 در این آیه شریفه لام تعلیل ( مقدّر ) است .

کَیْ نُسَبِّحَکَ کَثیراً ( تا تو را بسیار تسبیح گوییم ) طه 33 در این آیه شریفه لام تعلیل ( مقدّر ) است .

ب ) غیر عامل :

ما :

ما مصدری دونوع است :

1- غیر زمانیّه : حرف مصدری است که بتوان اَن مصدری را بجای آن قرار داد . با این تفاوت که مای مصدری بر خلاف اَن عامل نیست و زمان فعل را تغییر نمی دهد .

* گاهی بدون کاف تشبیه است .

* و گاهی همراه با کاف تشبیه است .

2- زمانیّه : حرف مصدری است که قبل از آن زمان ، مدت و یا وقت و مانند اینها مقدر باشد .

* ما و صله اش با فعل دامَ جانشین زمان شود .

* فعل غیر دامَ جانشین زمان شود .

توجه :

شرح و مثال تأویل به مصدر ما در همین فصل متعاقباً شرح داده خواهد شد .

وَ عَلَی الثَّلاثَهِ الَّذینَ خُلِّفُوا حَتَّی إِذا ضاقَتْ عَلَیْهِمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ وَ ضاقَتْ عَلَیْهِمْ أَنْفُسُهُم (( همچنین ) آن سه نفر که ( از شرکت در جنگ تبوک ) تخلّف جستند ، ( و مسلمانان با آنان قطع رابطه نمودند ، ) تا آن حدّ که زمین با همه وسعتش بر آنها تنگ شد ( حتّی ) در وجود خویش ، جایی برای خود نمی یافتند ) توبه 118