اعراب جملات در عربی صفحه 75

لا ) حرف لای نفی جنس

إِکْراهَ ) اسم ( لا ) و منصوب

فِی الدِّین ) جارّ و مجرور متعلق به محذوف خبر ( لا )

و محلاً مرفوع

تَنْزیلُ الْکِتابِ لا رَیْبَ فیهِ مِنْ رَبِّ الْعالَمین ( این کتابی است که از سوی پروردگار جهانیان نازل شده ، و شک و تردیدی در آن نیست ) سجده 2

لا رَیْبَ فیهِ ) جمله اعتراضیه که محلی از اعراب ندارد .

لا ) حرف لای نفی جنس

رَیْبَ ) اسم ( لا ) و منصوب

فیه ) جارّ و مجرور متعلق به محذوف خبر ( لا ) و محلاً مرفوع

اعراب جمله هائی که خبر حرف لای نفی جنس هستند محلاً مرفوع میباشد .

3) جمله در نقش فاعل و نائب فاعل :

أ) جمله در نقش فاعل : گاهی مصدر مؤوّل فاعل واقع میشود و در این حالت اعراب جمله مؤوّل محلاَ مرفوع است .

سَنُریهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فی أَنْفُسِهِمْ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَ وَ لَمْ یَکْفِ بِرَبِّکَ أَنَّهُ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ شَهید ( به زودی نشانه های خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان می دهیم تا برای آنان آشکار گردد که او حق است آیا کافی نیست که پروردگارت بر همه چیز شاهد و گواه است؟ ) فصلت 53 در این آیه شریفه مصدر مؤول ( أَنَّهُ الْحَقُّ ) در نقش فاعل ( یَتَبَیَّنَ ) و همچنین ( أَنَّهُ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ شَهید ) در نقش فاعل ( یَکْفِ ) بوده و اعراب آنها محلاَ مرفوع است .

ب) جمله در نقش نائب فاعل : جمله قول بعد از فعل مجهول قول یعنی قیلَ ، نائب فاعل برای فعل قیل واقع میشود . و آن عبارت است از نقل عین گفتار گوینده ، و در فارسی غالباً با حرف ( که ) آغاز میشود . اعراب جمله در نقش نائب فاعل محلاَ مرفوع است .