اعراب جملات در عربی صفحه 83

توجه :

به علت کثرت همراهی خبر اِن با اِلاّ و نقض شدن نفی خبر آن در اکثر موارد اِن شرط عمل را نداشته و عمل نمی کند . مانند :

إِنْ هذا إِلاَّ مَلَکٌ کَریم ( این یک فرشته بزرگوار است ) یوسف 31

در این آیه شریفه نفی خبر مَلَکٌ توسط إِلاَّ نقض شده و إِنْ عمل نکرده است . از اینرو هذا بنا بر مبتدا بودن در محل رفع بوده و مَلَکٌ بنا بر خبر بودن در لفظ مرفوع شده است .

إِنْ أَرَدْنا إِلاَّ الْحُسْنی ( ما جز قصد خیر غرضی نداریم ) توبه 107

وَ قالُوا إِنْ هِیَ إِلاَّ حَیاتُنَا الدُّنْیا وَ ما نَحْنُ بِمَبْعُوثینَ ( و کافران گفتند : جز همین زندگی دنیایی ما دیگر زندگی دیگری نخواهد بود و ما هرگز ( بعد از مرگ ) زنده نخواهیم شد ) انعام 29

توجه :

در جملاتیکه نفی خبر با الاّ نقض شده باشد ، اگر حرف شبیه به لیس و همچنین الاّ را در جمله حذف نمائیم مفهوم جمله تغییر نمی کند . مثال :

إِنِ الْکافِرُونَ إِلاَّ فی غُرُور ( کافران نیستند جز در غرور و فریب ) ملک 20 در این آیه الْکافِرُونَ با اِن منفی شده و ( فی غُرُور ) با اِلاّ مستثنی شده است . یعنی : بمفهوم ریاضی ( منفی ضربدر منفی مساوی مثبت است ) به عبارت دیگر آیه در مفهوم به صورت ( الْکافِرُونَ فی غُرُور ( کافران در غرور و فریب هستند ) ) تبدیل میشود .

اِن یُریدونَ الاّ فِراراً (نمی خواستند مگر بگریزند ) احزاب 13 ( می خواستند بگریزند )

ما خَلَقتُ الجِّنَ و الاِنسَ اِلاّ لِیَعبُدونِ ( نیافریدم جن و انس را مگر برای پرستش ) ذاریات 56 و آیه در مفهوم به صورت ( خَلَقتُ الجِّنَ و الاِنسَ لِیَعبُدونِ (جن و انس را برای پرستش آفریدم ) ) تبدیل میشود .

لا :

لا

به سه شرط عمل می کند:

أ) خبر بر اسم ما مقدم نشود. یعنی فاصله ای میان لا و اسمش نباشد .

قالُوا لا عِلْمَ لَنا إِنَّکَ أَنْتَ عَلاَّمُ الْغُیُوب ( می گویند : ما چیزی نمی دانیم تو خود ، از همه اسرار نهان آگاهی ) مائده 109