اعراب جملات در عربی صفحه 84

أ) اسم و خبرش باید نکره باشند . مثل :

لاَ الشَّمْسُ یَنْبَغی لَها أَنْ تُدْرِکَ الْقَمَرَ وَ لاَ اللَّیْلُ سابِقُ النَّهار (نه خورشید را سزاست که به ماه رسد، و نه شب بر روز پیشی می گیرد ) یس 40 در این آیه شریفه معرفه بودن اسم پس از لا یعنی ( الشَّمْسُ و اللَّیْلُ ) عمل نکرده است .

ب) نفی خبر با اِلاّ نقض نشده باشد.

نکته:

لای شبیه به لَیْسَ برای نفی وحدت و نفی جنس به کار می رود .

فَلا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُون ( پس هیچ ترسی نیست برایشان و نه ایشان اندوهناک می شوند ) بقره 38 در این آیه مبارکه ، لا برای نفی جنس است .

لاتَ :

لاتَ

به سه شرط عمل می کند:

أ) اسم و خبر لاتَ باید کلماتی باشند که بر زمان دلالت کند . مانند : ( حین ، ساعه و اوان )

ب) یکی از اسم یا خبرش محذوف باشد .

ج) یکی از اسم یا خبرش نکره باشد .

وَ لاتَ حینَ مَناصٍ (حال آنکه وقت نجات گذشته بود ) ص 3

در این آیه شریفه اسم محذوف آن الحینُ مرفوع بوده و خبر آن حینَ منصوب است . پس در اصل جمله بصورت : ( لات الحینُ حینَ مناصٍ ) بوده است .

توجه 1 :

* از میان اسم یا خبر لاتَ غالباً اسم آن حذف میشود .

* لفظ لاتَ در اصل مرکب بوده و از لای نافیه و تاء تأنیث ( یا تای مبالغه در نفی ) تشکیل شده که جهت پرهیز از اجتماع دو حرف ساکن ( الف و تاء ) تاء مفتوح شده است .

* در قرآن مجید لات ، فقط در سوره ص آیه 3 ذکر شده است .