اعراب جملات در عربی صفحه 94

یاد آوری :

حال : حال اسم مشتق یا جمله ای است که حالت و چگونگی صاحب حال را در حین وقوع فعل بیان می کند .

ارکان حال :

جمله حالیّه از سه رکن تشکیل شده است :

1) ذوالحال یا صاحب حال : صاحب حال اسمی است که حال برای آن آورده میشود و ممکن است بصورتهای زیر باشد :

أ) فاعل : رجع المسافر سالماً ( مساقر سالم برگشت ) ( المسافر ) فاعل و صاحب حال است .

ب) نائب فاعل : تُوکَلُ الفاکِهَه ناضِجَه ( میوه بشکل رسیده خورده میشود ) ( الفاکِهَه ) نائب فاعل و صاحب حال است .

ج) مبتدا یا اسم ناسخ : الماءُ صِرفاً شرابی ( آب بشکل خالص ، نوشابه من است ) ( الماءُ ) مبتدا و صاحب حال است ،

اِنَّکَ مجتهداً اَخی ( تو در حالیکه کوشائی برادر منی ) ( کاف ) اسم ناسخ و صاحب حال است

د) خبر : هذا هلالٌ طالعاً ( این هلال ماه است در حالیکه طلوع کرده است ) ( هلالٌ ) خبر و صاحب حال است .

ه) مفعول به یا مفعول مطلق یا مفعول فیه : اَخَذتُ الکتابَ مفتوحاً ( کتاب را گرفتم در حالیکه باز بود ) ( الکتابَ ) مفعول به و صاحب حال است ، تَعِبتُ التَّعَبَ شَدیداً ( خسته شدم کاملاً و بشدّت ) ( التَّعَبَ ) مفعول مطلق و صاحب حال است ، صُمتُ الشَّهرَ کامِلاً ( یک ماه را بطور کامل روزه گرفتم ) (الشَّهرَ ) مفعول فیه و صاحب حال است .

2) رابط حال :

أ) ضمیر : در شش صورت ضمیر به تنهایی رابط حال است :

1) حال مفرد و مشتق باشد .

وَ إِلی مَدْیَنَ أَخاهُمْ شُعَیْباً فَقالَ یا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ ارْجُوا الْیَوْمَ الْآخِرَ وَ لا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ مُفْسِدین ( و ( فرستادیم ) بسوی اهل مدین برادرشان شعیب را پس گفت ای گروه من بپرستید خدا را و امیدوار باشید روز بازپسین را و از حد در مگذرید در زمین در حالیکه تباهکار باشید ) عنکبوت 36

در این آیه شریفه مُفْسِدین حال مفرد و اَنتُم ضمیر مستتر رابط حال می باشد .

2) حال شبه جمله باشد .

فَخَرَجَ عَلی قَوْمِهِ فی زینَتِه ( پس بیرون آمد قارون بر قوم خود با آرایش خود ) قصص 79 در این آیه شریفه فی زینَتِه حال مفرد و هُوَ ضمیر مستتر رابط حال می باشد .

3) در صورتیکه فعل جمله حالیه بصورت فعل مضارع مثبت و بدون قَد باشد .