خدیجه علیها السلام بانوی بزرگ اسلام صفحه 20

تا گزارش کامل سفر، میزان سود و زیان، نحوه برخورد افرادش با مردم، و حتی ویژگی های اخلاقی آنان را به وی گزارش کنند.

این کار را اغلب غلامان او، به ویژه مِیسَره انجام می دادند. این گزارش ها حاکی از مدیریت عالی و استعداد ویژه وی در امور اقتصادی اند. به نظر می رسد که همین امر موجب گردید که عده ای به او لقب «سیده قریش» بدهند.(1)

یکی از راه های کسب درآمد در دوران جاهلی، نگهداری کنیزان و واداشتن آنان به خود فروشی بود.(2) اما خدیجه علیها السلام که کنیزان و غلامان پر شماری برای نگهداری از گله های بزرگ اسب و شتر و گوسفندانش در قبایل داشت، در برابر این خدمات، خانه و وسایل ازدواج و معیشت آنان را فراهم ساخته بود.(3)

4. حمایت از کارگزاران

حضرت خدیجه علیها السلام با وجود این همه دارایی و تجارت گسترده، هیچ گاه به اموال و شکوه اجتماعی خود دل نبست و با سخاوتی ستودنی و فروتنی فوق العاده، افراد درمانده و محروم را تحت حمایت خویش قرار می داد.

مردانی بیکار و معمولاً از طبقات فقیر و کم درآمد که از خود سرمایه ای نداشتند، ولی دارای توانایی در فعالیت های تجاری و ارتباطی بودند، در

1- . قرب الاسناد، ص 325؛ بحارالانوار، ج 17، ص 231.
2- . المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج 9، ص 136.
3- . الانوار فی مولد النبی محمد صلی الله علیه و آله ، ص 242.