شناخت نامه حضرت خدیجه علیها السلام جلد 1 صفحه 221

1- تصویر خانوادۀ پیامبر صلی الله علیه و آله در دایرهالمعارف اسلام (ترجمه و نقد). ناقدین: عبدالرّضا عرب، محمّد موسی نور و سیّد محمّدحسین میر عبداللّهی، زیر نظر محمود تقی زادۀ داوری، قم: انتشارات شیعه شناسی، چاپ اوّل، 1387، ص 17 - 52.

در میان قریش مورد توجّه قرار نگرفته است. به دلیل آن که در این مقاله، هیچ اشاره ای به برخی فضایل و صفات برجسته و ممتاز این شخصیّت کم نظیر تاریخ اسلام نشده است، نویسندۀ این نقد، بخشی از مهم ترین آنها را بیان می کند و سپس به نقد محتوایی مقاله می پردازد.

کلیدواژه: خدیجه علیها السلام، پیامبر صلی الله علیه و آله، تاریخ اسلام، نبوّت، بعثت، دائرهالمعارف اسلام، نقد و بررسی.

[حضرت]خدیجه علیها السلام نخستین همسر [حضرت] محمّد صلی الله علیه و آله و دختر خویلد از طایفۀ «اسد» از قبیلۀ «قریش» در مکّه بود. وی پیش از ازدواج با [حضرت] محمّد صلی الله علیه و آله دو بار ازدواج کرده بود: یک بار با ابوهاله تمیمی _ یکی از موالی طایفۀ مکّی «عبدالدار» _ و یک بار هم با عُتَیّق (یا عتیق) بن عائذ (که به اشتباه «عابد» گفته شده) بن عبد اللّه از طایفۀ مکّی «مخزوم.»

در بارۀ ترتیب این دو ازدواج و نیز اسم و نسب ابوهاله، تردید وجود دارد. غالباً گفته شده که وی برای ابوهاله دو پسر به نام های (معمولاً دخترانۀ) هند و هاله، و برای عتیق یک دختر به نام هند به دنیا آورد. به دلیل آن که طلاق در مکّه رواج داشت،(1) احتمالاً او از ابوهاله طلاق گرفت،(2) امّا می گویند: پس از درگذشت عتیق، وی بیوه شد. مؤیّد این مطلب این واقعیّت است که برادرزادۀ او، سائب بن ابی سائب، شریک تجاری [حضرت] محمّد صلی الله علیه و آله شد.(3)

خدیجه علیها السلام پیش از ازدواج با [حضرت] محمّد صلی الله علیه و آله اموالی داشت که با آنها به تجارت می پرداخت (همان گونه که اسماء بنت مُخَرِّبه، مادر ابوجهل نیز چنین می کرد). به احتمال بسیار زیاد، علّت این استقلال، تداوم آداب و رسوم کهن مبتنی بر خویشاوندی مادری بوده است.(4) خدیجه علیها السلام در سال 605 م (یا پیش از آن)

1- . ر.ک: ابن حبیب بغدادی، ابوجعفر محمّد، المُحَبَّر، ص 435 - 455.
2- . Cf. Sprenger، Leben، I، 197.
3- . ازرقی، محمد بن عبداللّه، اخبار مکّه و ما جاء فیها من الأثار، ص 471.
4- . نیز: با این حقیقت که رُقیقه، خواهر خدیجه3، دختری داشت که به نام مادرش، اُمیمه بنت رقیقه، شناخته می شد.