شناخت نامه حضرت خدیجه علیها السلام جلد 1 صفحه 225

با این که نوشته های وات در قیاس با دیگران از نقاط قوّت بیشتری برخوردار است، امّا مقالۀ او، هم از لحاظ ساختار و هم محتوا، دارای اشکالات و نواقصی است که به آنها می پردازیم.

اشکالات ساختاری

یکی از اشکالات فراگیر مقالات تاریخی دائرهالمعارف اسلام نحوۀ بهره گیری از منابع است؛ از یک سو، نویسندگان این مقالات خود را در منابع و دیدگاه های اهل سنّت محدود می کنند، در حالی که تاریخ اسلام در منابع مورد قبول اهل سنّت خلاصه نمی شود. از سوی دیگر، در بهره گیری از گزارش های تاریخی، آنچه را با پیش فرض ها و محاسبات مادّی خودشان مطابقت دارد، گزینش می نمایند و از نقد و ارزیابی و بررسی اخبار و روایات، خودداری می کنند. در حقیقت، اساس نوشته های مستشرقان را اخبار و گزارش های مشهور تشکیل می دهد. امّا کسانی که با شیوه های علمی تاریخ آشنا هستند، می دانند که برای پذیرش یک خبر، شهرت آن کفایت نمی کند، بلکه باید اخبار معارض با آن را نیز مطالعه کرد و به جمع بندی مناسب، دست یافت.

وات مقالۀ خود را با موضوع «ازدواج خدیجه و پیامبر» آغاز کرده است و پیش از همه، به مسئلۀ ازدواج های قبلی حضرت خدیجه علیها السلام پرداخته و سطوری را به آن اختصاص داده است. آن گاه رابطۀ تجاری پیامبر صلی الله علیه و آله و خدیجه علیها السلام را، که منجر به ازدواج آن دو شد، ذکر کرده و از زندگانی مشترک حضرت خدیجه علیها السلام و پیامبر صلی الله علیه و آله، تنها به تعداد فرزندان آنها بسنده نموده و در نهایت، تنها با اشاره به حمایت های مالی و اعتقادی وی از پیامبر صلی الله علیه و آله، مقاله را با بیان وفات حضرت خدیجه علیها السلام به پایان برده است.

نگاهی اجمالی به این مقاله نشان می دهد که این مقاله در معرّفی شخصیّت و زندگانی حضرت خدیجه علیها السلام، از نواقص و کاستی های فراوانی برخوردار است و بسیاری از جنبه های زندگانی این بانوی بزرگ اسلام را بازگو نکرده، برای نمونه، شخصیّت حضرت خدیجه علیها السلام پیش از اسلام و جایگاه او در میان قریش مورد توجّه قرار نگرفته است.