شناخت نامه حضرت خدیجه علیها السلام جلد 1 صفحه 421

نگاهی به سخنان ابوطالب علیه السلام

خطبۀ پیشین ابوطالب علیه السلام، جایگاه والای رسول خدا صلی الله علیه و آله را در دل مردم روشن می نماید. این خطبه صراحت دارد بر این که مردم علامت های نبوت و نور هدایت را در او می یافتند و انتظار می کشیدند که وی همان کسی باشد که موسی علیه السلام و عیسی علیه السلام بدو بشارت داده اند و با هر کسی که سنجیده شود، ایشان برتر است و هر مردی که با او مقایسه شود، وی بزرگ تر از او خواهد بود. سخنان ابوطالب علیه السلام به خوبی نشان می دهد که بنی هاشم از شرافت و احترام برخوردار بودند، تا آن جا که او می گوید، خداوند ما را حاکم مردم قرار داد. این معنا، بر این نیز دلالت دارد که عرب، حرمِ خداوند را محلِّ امنی برای افرادِ دور و نزدیک می دانست. مطالب پیشین بر این نکته نیز دلالت داشتند.

کلام او در بارۀ فقر پیامبر صلی الله علیه و آله و بیانِ ملاکِ برتری بر مردها نشان گر نگاه ژرف و والای او به انسان است؛ چنان که نشان می دهد او در برابر واقعیات با پختگی و هوشیاری و بردباری موضع می گیرد.

این کلمات می رسانند که قریش همه چیزش را همان انتساب به ابراهیم علیه السلام و اسماعیل علیه السلام و نگهداری از خانۀ خدا می دانست. در فصل اوّل به این نکته اشاره کردیم. (به سخنان ابوطالب علیه السلام در هنگام وفاتش که قریش را مورد خطاب قرار داده، مراجعه فرمایید. سخنرانی ارزشمندی است و از لحاظ چشم انداز و اهداف کمتر از این سخنان نمی باشد.)

دین رایج

برخی از محققین می پرسند بین کلام او (... دین رایج ...) و سخن خداوند که فرمود: (مَا کُنتَ تَدْرِی مَا الْکِتَابُ وَلا الإِیمَانُ)(1) و نیز: (وَ مَا کُنتَ تَرْجُوا أَن یلْقَی إِلَیکَ ٱلْکِتَابُ)؛(2)