الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 152

قرباني حج هر چه قرباني گرانبهاتر باشد فضيلت آن زيادتر است چون تعبد و تسليم در آن ظاهرتر است.

در سعي بين صفا و مروه اگر به عنوان و به قصد خضوع در برابر كوه باشد شرك است و اگر به عنوان تعظيم شعائر الله و براي تقرب به خدا انجام بگيرد با اينكه از احترام كوه و تقديس و تعظيم آن منفك نيست شرك نيست و عين توحيد عبادت است. از اين تعريفات و بيانات دقيق معلوم مي‌شود كه احترام و تعظيم از خانه «كعبه معظمه» و استلام «حجر الاسود» و احترام به صفا و مروه به سعي بين آنها و از مقام ابراهيم و حجر اسماعيل به نماز در آنها و وقوف در عرفات و مشعر و مني و اعمال ديگر كه به نحو وجوب يا استحباب نسبت به خانه و مسجدالحرام انجام مي‌شود و احترام از مساجد به نماز تحيت در آنها و همچنين سجده‌ي ملائكه براي آدم و سجده فرزندان يعقوب براي برادرشان يوسف و زيارت قبور و دعا و نماز در روضه‌ي پيغمبر اكرم- صلي الله عليه و آله- و مشاهد ائمه- عليهم السلام- و تعظيم پيغمبر اكرم- صلي الله عليه و آله- به صلوات و بلند نكردن صدا بالاي صداي آن حضرت و آن حضرت را مانند افراد عادي نخواندن و احترام اماكني كه به واسطه شرافت آنها، شرافت يافته‌اند و مصداق آيه: «في بيوت اذن الله ان ترفع … » [220] شده‌اند و سلام كردن بر پيغمبر- صلي الله عليه و آله- بعد از تشهد نماز و در مواقع ديگر و خواندن و خطاب به نبي يا ولي در حال حيات يا ممات و در برابر اوامر و دستورات آنها به فرمان خدا تسليم محض بودن و خود را صاحب اختيار ندانستن، هيچيك از اين امور و نظاير آن شرك در عبادت نيست و عين توحيد عبادت است هر چند انجام اين برنامه‌ها در اين اماكن و نسبت به اين اشيا از انسان، كوه، بناء، زمين و قبور، از احترام و تقديس آنها انفكاك پيدا نمي‌كند و عين مفهوم از آيه شريفه‌ي: «في بيوت اذن الله ان ترفع و يذكر فيها اسمه يسبح له فيها بالغدو و الاصال» [221] مي‌شود كه در حالي كه خانه‌هايي را كه خدا اذن داده است بلند و رفيع شود همان ياد و تسبيح خدا در آنها احترام آنها و موجب رفعت