الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 175

شناسانده است و بر حسب همين بعد توحيد عبادت است كه حكومت نواب خاص و ولاتي كه در عصر حضور امام معين مي‌شده‌اند. و نواب عام امام يعني فقها و مجتهدين جامع الشرايط كه در عصر غيبت امام- عليه‌السلام- واجب الاطاعه و تابش و شعاع ولايت مطلقه و حكومت الهيه مي‌باشد و از توجه به اين نكته توحيدي، معني حديث شريف:

«فاذا حكم بحكمنا فلم يقبل منه فانما استخف بحكم الله و علينا رد و الراد علينا راد علي الله و هو علي حد الشرك بالله». [263].

معلوم مي‌شود و از اين نكته‌ي ارزنده معلوم مي‌گردد معني بعض اخبار كه در آن «و لا يشرك بعباده ربه احدا» [264] تفسير شده به شريك قرار ندادن كسي به اميرالمومنين- عليه‌السلام- در امر خلافت.

به عبارت شاملتر: شريك قرار ندادن ديگران در رهبري و زمامداري با رهبران مشخص و شناخته شده‌ي رژيم الهي يعني ائمه اثني‌عشر- عليهم‌السلام.

و اين است معني دين خالص و اطاعت بي‌شائبه و پاك كه شايد تفسير آيه: «الا لله الذين الخالص» [265] باشد و اين توحيد عبادت و خضوع و تسليم در برابر رژيم الهي و حكومت حق و قوانين حق و تمام اطاعتهايي را كه شرع واجب قرار داده است فرامي‌گيرد. تمام آن اطاعتها موضوع اطاعت از خدا و قانون خدا و حكومت خدايندو به خودي خود هيچ كدام وجوبي ندارند و از آن جهت اين اطاعتها واجب است كه با آن اطاعت خدا و تمكين از احكام خدا حاصل مي‌شود، مانند اطاعت زن از شوهر و فرزند از پدر و مادر و افراد جامعه از والي و حاكم شرعي، تمام اين اطاعتها در اين نظام توحيدي مندرج است و براي اينكه اهميت اطاعت از رژيم ديني و الهي و تسليم بودن در برابر نظام توحيدي اسلامي و وجوب مخالفت و تمكين