الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 205

انت الموعد فلا منجي منك الا اليك، بيدك ناصيه كل دابه و اليك مصير كل نسمه». [357].

يعني: «پيشي نمي‌گيرد از تو كسي كه تو او را طلب كرده باشي و خلاصي نمي‌جويد از تو كسي كه تو او را فراگرفته باشي، كم نمي‌كند سلطنت تو را آنكه تو را معصيت و نافرماني نمايد و زياد نمي‌كند در ملك تو كسي كه از تو فرمانبري كند و امر تو را رد نمي‌كند كسي كه به حكم تو خشم كند و بي‌نياز نمي‌شود از تو كسي كه از امر تو روبگرداند هر نهاني نزد تو آشكار و هر غايبي نزد تو حاضر است تو ابدي و جاوداني، نهايت و پاياني براي تو نيست و تو منتهايي (كه نهايت همه به تو و به حكم توست) پس گريزي از تو نيست و تو وعده‌گاهي پس محل نجاتي نيست از تو مگر به سوي تو، به دست توانايي توست موي پيشاني هر جنبنده‌اي و به سوي توست بازگشت هر كس».

گفته نشود كه بعض از اين جمله‌ها دلالت بر اثبات صفات مذكوره دارند اما دلالت بر توحيد متصف به اين صفات ندارند زيرا جواب داده مي‌شود كه از سياق بيان استفاده مي‌شود كه نظام مقام اثبات توحيد است و اينكه فقط اين را او داراست و غير او دارا نيست، والا ثنا و تمجيد و تقديس باريتعالي نخواهد بود.

و از جمله بيانات دال بر توحيد صفات و ذات اين فرازهاي بلند از خطبه 65 است:

«كل مسمي بالوحده غيره قليل و كل عزيز غيره ذليل و كل قوي غيره ضعيف و كل مالك غيره مملوك و كل عالم غيره متعلم و كل قادر غيره يقدر و يعجز و كل سميع غيره يصم عن لطيف الاصوات و يصمه كبيرها و يذهب عنه ما بعد منها و كل بصير غيره يعمي عن خفي الالوان و لطيف الاجسام و كل ظاهر غيره باطن و كل باطن غيره غير ظاهر». [358].