الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 281

و لا تحجزه هبه عن سلب و لا يشغله غضب عن رحمه و لا تولهه رحمه عن عقاب و لا يجنه البطون عن الظهور و لا يقطعه الظهور عن البطون قرب فناي و علا فدنا و ظهر فبطن و بطن فعلن و دان و لم يدن لم يذرا الخلق باحتيال و لا استعان بهم لكلال». [545].

يعني: «صدمه نمي‌زند و خلل وارد نمي‌كند به او بخشش و عطا و كم نمي‌گرداند (خزانه انعام و احسان او را) كرم و حبا، تمام نمي‌گرداند (درياي عطا و جود) او را هيچ سوال‌كننده‌اي و به نهايت نمي‌رساند نعمتهاي او را هيچ عطيه‌اي پيچيده و مشغول نمي‌كند او را شخصي از شخص ديگر و بازنمي‌دارد او را آوازي از آوازي و مانع نمي‌گذارد او را بخششي از گرفتن و ربودني و مشغول نمي‌سازد او را غضبي از رحمتي و حيران نمي‌سازد او را رافتي از عذابي و پنهان نمي‌دارد او را پنهاني از ظهور و قطع نمي‌كند او را ظهور و آشكار بودن از بطون و نهان بودن نزديك شد (به همه به علم و دانايي و قيوميت) پس دور شد (از همه به حسب ذات و صفات مختصه كماليه) علو و بلندي يافت (بر همه چيز به قدرت و استيلا) پس نزديك شد (به ايشان به علم و انعام و احسان) و ظاهر شد پس (از كثرت ظهور) پنهان گشت و پنهان گشت پس (در عين خفا) آشكار شد (مقصود اين است كه تمام اين صفات كه اجتماعشان به مفاهيم و معاني متعارفشان در مخلوقات امكان‌پذير نيست و با هم در ضديت هستند در وجود خدا كه تنزه از صفات مخلوقين و امكان و عوارض امكانيت دارد اجتماع مي‌يابند و در عين تناسب با يكديگرند) و جزا و پاداش داد و پاداش داده نشد. خلق را نيافريد با جولان انديشه و فكر و استعانت و كمك نخواست از جهت ناتواني و ضعف».

و در خطبه 213 مي‌فرمايد: «الحمدلله العلي عن شبه المخلوقين الغالب لمقال الواصفين الظاهر بعجائب تدبيره للناظرين و الباطن بجلال عزته عن فكر المتوهمين العالم بلا اكتساب و لا ازدياد و لا علم مستفاد المقدر لجميع الامور بلا رويه و