الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 355

يعني: «خدا واجب فرمود ايمان را براي پاك كردن بندگانش از شرك و نماز را براي منزه كردن آنها از كبر و زكات را واجب فرمود براي سبب‌سازي از براي روزي و روزه را براي آزمايش اخلاص خلق و حج را براي تقويت دين و جهاد را براي عزت اسلام و امر به معروف را براي اصلاح عوام و نهي از منكر را براي بازداشتن سفها و كم‌خردان از كارهاي زشت و صله رحم را براي زياد شدن عدد و قصاص را براي حفظ خونها و اقامه حدود را براي بزرگ داشتن حرامها و ترك مي‌نوشي را براي محفوظ ماندن عقل و دوري از دزدي را براي واجب كردن عفت و پاكدامني و ترك زنا را (واجب كرد) براي حفظ نسب و ترك لواط را براي بسياري نسل و شهادتها را (واجب فرمود) براي طلب ظهور انكار شده‌ها و ترك دروغ را براي اظهار شرافت صدق و راستي (يا براي تشريف راستي يافتن) و سلام را براي امان يافتن از مواقع ترس و امامت و پيشوايي را براي حفظ نظام امت و اطاعت از امام را براي تعظيم امامت».

خلاصه مطالب

1- هدف تشريع امتحان و آزمايش بشر و قرار دادن او در مسير سازندگي و ساختن انسان الهي و استخراج استعدادها و قابليتهاي اوست.

2- نفي استكبار و تحير و خودداري از عرض وجود در برابر خدا و تسليم امر خدا بودن نيز يكي از مهمترين هدفهاي تشريع است و تا آنجا كه بشر را بالا مي‌برد و صعود مي‌دهد كه ابراهيم‌گونه و اسماعيل‌وار حكم خدا را بي‌چون و چرا و پرسش از فلسفه و فايده، گردن مي‌نهد و زبان حال و مقالش اين مي‌شود:

بنده آن باشد كه بند خويش نيست

جز رضاي خواجه‌اش در پيش نيست

گر ببرد خواجه او را پا و دست

دست ديگر آورد كاين نيز هست

ني ز خدمت مزد خواهد ني عوض

ني سبب جويد ز امرش ني غرض

3- اگر چه بسياري از آنان كه به ظواهر مادي و اعتبارات بي‌حقيقت چشم دوخته صفات انساني را در ارزش انسانها معيار نمي‌دانند و او را به بهاي شتر و گاو