الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 39

نهج‌البلاغه در قسمت مطالب عرفاني و توحيدي زبان فطرت است اما زباني كه راستگوتر از آن در بيان درك فطري نيست، جمله‌هايش همه از فطرت برخاسته، و فطرت پسند است در اينجا محتاج به آوردن جمله‌هاي از فطرت برخاسته نهج‌البلاغه نيستم چون هم سخن به درازا مي‌كشد و هم در ضمن بحثهاي ديگر جمله‌هايي كه مورد استشهاد قرار مي‌گيرد مقصد ما را تامين مي‌كند. اجمالا جز مواردي كه استدلال عقلي و شرح مقاصد و تفاصيل خلقت است بقيه‌ي مطالب عرفاني مطابق با فطرت و شرح ادراكات فطري است با اين همه صريحا هم در نهج‌البلاغه مساله‌ي فطرت عنوان شده است كه در آن بيانات گويي فطرت با ما سخن مي‌گويد و در آن به شان فطرت و به آنچه كه خدا در آن به وديعه گذارده توجه شده است.

از جمله در مساله فايده‌ي بعثت انبيا كه يكي از افعال الهي است و به اين ملاحظه از مباحث الهيات است و در آينده- ان شاء الله- آن را بررسي مي‌كنيم در خطبه اول مي‌فرمايد:

«فبعث فيهم رسله و واتر اليهم انبياءه ليستادوهم ميثاق فطرته و يذكروهم منسي نعمته و يحتجوا عليهم بالتبليغ و يثيروا لهم دفائن العقول». [60].

كه اين جمله اقتباس از آيه‌ي: «انما انت مذكر لست عليهم بمصيطر» [61] است. در اين جمله غرض از بعثت انبيا را طلب اداي ميثاق فطرت و يادآوري نعمت فراموش شده معرفي فرموده است كه معلوم است ميثاق فطرت به هر نحو كه معني شود همان است كه مقتضي از براي اقرار به وجود خدا و توحيد و صفات ثبوتيه و سلبيه و مطالب فطري ديگر است و نعمت فراموش شده هم ظاهرا همين نعمت هدايت فطري و وجود