الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 4

دانشمندان و فضلاء، در آينده اين بحث را زنده‌تر و مايه‌دارتر در معرض افكار عموم بگذارد.

ناگفته نماند كه نكته مهم ديگري كه مرا بر نوشتن اين بحث تشويق كرد، فايده‌ي آن از نظر تقريب بين مذاهب اسلامي، و رفع اختلاف، و ايجاد اتفاق و تفاهم است كه همواره آن را در نظر داشته و در نوشته‌هايم مثل: «مع الخطيب في خطوطه العريضه» و: «امان الامه من الضلال و الاختلاف» و: «صوت الحق و دعوه الصدق» زيانهاي اختلاف، و راه‌هاي تقريب و حصول اتحاد را تذكر داده‌ام در اين جا هم اگر تعصب را كنار بگذاريم و منصفانه بررسي نماييم اين فايده‌ي بزرگ حاصل مي‌شود، زيرا از مهمترين نكته‌هاي حساس كه به شهادت تاريخ باعث فتنه‌ها، خونريزيها و جنگها و دستاويز سياستها گرديد و منجر به ضعف مسلمين و تشتت و تفرق، و مذاهب مختلف شد و تا امروز هم باقي است و اشاعره و معتزله را سرگرم جدال، نزاع و تكفير يكديگر كرد، مسائل مربوط به الهيات و صفات خداست مثل عدل، كلام، علم، نفي تشبيه، نفي جسميت، نفي محل، نفي تناهي و معني سمع، بصريد، عين، جنب و ساير مطالبي كه در آن اختلاف واقع شد و طرفين را به تكفير، تفسيق و تحميق يكديگر واداشت.

در اين منازعات و مجادلات بدون شك كلام اميرالمومنين- عليه‌السلام- بهترين حاكم و قاطع‌ترين وسيله‌ي حل اختلاف است. و اگر همه به آن حضرت رجوع نمايند جايي براي اين همه اختلافات و كشمكشها باقي نخواهد ماند، زيرا پيروي از علي به اتفاق فريقين موجب نجات و رستگاري است و كسي از اشاعره، حنابله، معتزله، سلفيه و غير هم نيست كه بتواند علي را در مذهبي كه در الهيات و در تفسير و شرح آيات قرآن و معاني اسماء و صفات داشته است به خطا نسبت دهد و او را در عقايدش- العياذ بالله- بر طريق باطل بداند.

پس چه بهتر كه فرصت را غنيمت شمرده و با همه‌ي فرق اسلامي برادرانه به سوي كلام علي- عليه‌السلام- برويم و به او بگرويم و الهيات و حقايق درست و معاني و مفاهيم صحيح اسما و صفات را از آن حضرت فراگيريم و بجاست كه اين مثل را