در آستانه سلوک صفحه 19

و نیز آموختن علم، حدّ و مرزی ندارد؛ نه دارای مرز مکانی است (چرا که باید تا چین و ثریّا در طلبش بود) و نه دارای مرز زمانی است (که ز گهواره تا گور ادامه دارد).

در منطق اسلام، «فارغ التحصیل» بی معنی است. زیرا همواره مؤمن تا پایان عمر باید در طلب علم کوشش نماید و انسان تحت هر شرایطی محتاج آموختن علم است. البته علوم پیامبران و اوصیا علیهم السلام از آموخته های این و آن حاصل نمی شود، بلکه از تجلیّات ربوبی است؛

پیامبر صلی الله علیه وآله می فرمایند:

«اِذا اَتی عَلَیَّ یَومٌ لا أَزْدادُ فِیْهِ عِلْماً یُقَرِّبُنِی اِلیَ اللَّهِ، فَلا بارَکَ اللَّهُ لِی فِی طُلُوعِ شَمْسِهِ».(1)

«اگر روزی بر من فرا رسد که در آن روز بر علم و دانش خویش نیفزوده باشم که مرا به خداوند نزدیک سازد، خداوند طلوع آفتاب آن روز را برایم مبارک نساخته است».

و نیز می فرمایند:

«لَیْسَ الْعِلْمُ بِکَثْرَهِ الْتَعَلُّمِ ، اِنَّما هُوَ نُورٌ یَقْذِفُهُ اللَّهُ فِی قَلْبِ مَنْ یُرِیدُ أَنْ یَهْدِیَهُ».(2)

«علم (واقعی) به زیادی آموختن نیست، بلکه آن، نوری است که خداوند در قلب هر کس که اراده هدایت او نموده، قرار می دهد».

و نیز حضرتش می فرمایند:

«اَلعِلْمُ نُورٌ وَضِیاءٌ یَقْذِفُهُ اللَّهُ فِی قُلُوبِ اَوْلِیاءِهِ وَ نَطَقَ بِهِ عَلی لِسانِهِمْ».(3)

«علم، نور و روشنایی است که خداوند در قلوب اولیای خود قرار می دهد و

1- 35. مجمع البیان ج 7، ص 32، ذیل آیه فوق، نظیر آن نهج الفصاحه ص 23، ش 126
2- 36.
3- 37. 2 و - قره العیون مرحوم فیض کاشانی، ص 438