بدایه المبتدی جلد 1 صفحه 112

1.جمع مذکر سالم

*علامت جمع مذکر سالم«واو ما قبل مضموم»و«نون مفتوح»،یا«یاءِ ما قبل مکسور»و«نون مفتوح»است که در آخر اسمِ مفرد درمی آید،مثل:

مُسْلِمٌ-مُسْلِمُونَ مُسْلِمُ-مُسْلِمِینَ زَیْدٌ-زَیْدُونَ

*آن اسمی به«جمع مذکر سالم»جمع می شود که دارای شرایط زیر باشد:

1.مذکر باشد؛پس مثل هِنْدٌ (به خاطر مؤنث بودن)،به این طریق جمع نمی شود.

2.خالی از«ه»باشد؛لذا مثل طَلْحَهٌ (به خاطر«ه»داشتن)،به این روش جمع نمی شود.

3.اسم عاقل باشد؛پس مثل«غَنَمٌ؛گوسفند»،(به دلیل اسمِ غیر عاقل بودن) خارج می شود.

4.اگر جنبهْ موصوفی دارد،عَلَمَ باشد؛بنابراین،مثل رَجُلٌ (به علّت عَلَم نبودن) خارج می شود.

5.اگر جنبهْ وصفی دارد،باید بتواند با«ه»مؤنث شود.پس،مثل احْمَرُ (به خاطر مؤنث شدن به غیر«ه»)،از این طریق جمع بسته نمی شود.

2.جمع مؤنث سالم

علامت جمع مؤنث سالم«الف و تاء»(ات) است که در آخر اسمِ مفرد درمی آید،مثل:هِنْدٌ-هِنْدَاتٌ قَابِلَهٌ-قابِلاتٌ

*آن اسمی به«جمع مؤنث سالم»جمع می شود که دارای شرایط زیر باشد:

1.عَلَم مؤنث باشد.مثل:هِنْدٌ-هِنْدَاتٌ.

2.در آخر آن یکی از علامات تأنیث باشد،مثل:

ضَارِبَهٌ-ضَارِبَاتٌ

حُبْلَی-حُبْلَیَاتٌ

صَحْرَاءُ-صَحْرَاوَاتٌ

3.مذکر غیر عاقل باشد, مثل:مَطْبُوعٌ-مَطْبُوعَاتٌ.

4.مصدرِ بیش از سه حرفی باشد, مثل:سُؤَالٌ-سُؤَالاتٌ.