بدایه المبتدی جلد 1 صفحه 77

درس پانزدهم:قاعده های اعلال

حرف های عله (و ا ی) همیشه از یک حالت به حالتِ دیگر تغییر می یابند و این تغییرات را«اعلال»می نامند.دراین جا لازم است قبل از صرف فعل های معتلّ, تغییراتی را که در حرف های علّه حاصل می شود, بشناسیم:

قاعده 1:«واو»و«یاءِ»متحرّک اگر عین الفعلِ کلمه باشند و ماقبلشان حرف صحیح و ساکن باشد،حرکتشان به ما قبل داده می شود, مثل:

یَقْوُلُ-یَقُولُ---یَبْیعُ-یَبِیعُ

یَخْوَفُ-یَخَوْفُ-(یَخافُ)

قاعده 2:«واو»و«یاءِ»مضموم یا مکسور اگر در کلمه واقع شوند و عین الفعل یا لام الفعل باشند و ماقبلشان حرف صحیح و متحرّک باشد،پس از برداشتن حرکتِ ما قبل،حرکتشان به ما قبل داده می شود،مثل:

قُوِلَ-قِوْلَ-(قِیلَ)-- بُیِعَ-بِیعَ

یَدْعُوُونَ-یَدْعُوْوْنَ-(یَدْعُونَ)-- رَضِیُوا-رَضُیْوْا-(رَضُوا)

قاعده 3:«واوِ»مضمومِ ما قبلش مضموم و یاءِ مضموم یا مکسورِ ما قبلش مکسور،اگر در آخرِ کلمه قرارگیرند،حرکتشان می افتد،مثل:

یَدْعُوُ-یَدْعُو---یَرْمِیُ-یَرْمِیْ