بدایه المبتدی جلد 1 صفحه 85

درس هجدهم:مضارع منصوب

هرکدام از حروفِ أنْ،لَنْ،کَیْو إذَنْ وقتی در اوّلِ فعلِ مضارع درآیند،آن را منصوب می کنند.منصوب بودنِ فعلِ مضارع چنین است که در صیغه های 14،13،7،4،1 لام الفعل مفتوح می شود و از تثنیه ها و جمع های مذکر و مفردِ مؤنثِ مخاطب نونِ عِوَضِ رفعی می افتد.

در صیغه های 13،7،4،1 و 14 ناقصِ الفی-یعنی ناقصی که در آخرش الف مقلوب باشد, مثل:یَرْضَی و یُدْعَی-فتحهْ لام الفعل مقدَّر است،ولی در ناقصِ واوی و یائی, مثل:یَدْعُو و یَرْمِی ظاهر می شود, مانند:

انْ یَضْرِبَ،اَنْ یَضْرِبَا،اَنْ یَضْرِبُوا،اَنْ تَضْرِبَ...

ان یَدْعُوَ،اَنْ یَدْعُوَا،اَنْ یَدْعُوا،اَنْ تَدْعُوَ...

انْ یَرْضَی،اَنْ یَرْضَیَا،اَنْ یَرْضَوْا،اَنْ تَرْضَی...

*«أَنْ»فعلِ مضارع را تأویل به مصدر می برد،یعنی معنایی به آن می دهد که می توان به جای آن،مصدرِ آن فعل را گذاشت،مثل:«اَرَدْتُ انْ اعِیبَها»،یعنی ارَدْتُ عَیْبَها است.

*«لَنْ»معنی مضارع را مستقبَل کرده،آن را منفی می کند،مثل:«لَنْ تَرینِی»،یعنی هرگز مرا نخواهی دید.