بدایه المبتدی جلد 2 صفحه 210

صفحه 210

ویجُوزُ العَطْفُ علی اسْمِ(إنَّ)المَکْسُورَهِ بِالرَّفْعِ و النَّصْبِ،بِاعتِبارِ المَحَلِّ و اللَّفْظِ،نحو:(إنَّ سَعِیداً صَائِمٌ،وجَعْفَرٌ،وجَعْفَراً).

قَدْ تُخَفَّفُ(إنَّ)المَکْسُورَهُ،ویلْزَمُ الَّلامُ حینَئِذٍ فِی خَبَرِها فَرْقاً بَینَها وبَینَ(إنْ)النّافِیهِ کَقَوْلِهِ تعالی: وَ إِنَّ کُلاًّ لَمّا لَیُوَفِّیَنَّهُمْ رَبُّکَ أَعْمالَهُمْ إِنَّهُ بِما یَعْمَلُونَ خَبِیرٌ ،وحِینَئِذٍ یجُوزُ إلغَاؤُها کَقَوْلِهِ تعالی: وَ إِنْ کُلٌّ لَمّا جَمِیعٌ لَدَیْنا مُحْضَرُونَ .

وتَدْخُلُ علی الأفْعالِ النَّاسِخَهِ غالِباً کَقَوْلِهِ تعالی: وَ إِنْ کُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغافِلِینَ ،وَ وَ إِنْ نَظُنُّکَ لَمِنَ الْکاذِبِینَ .

وکَذا المَفْتُوحَهُ قَدْ تُخَفَّفُ ویجِبُ إعْمالُها فِی ضَمِیرِ شَأنٍ مُقَدَّرٍ،فَتَدْخُلُ علی الجُمْلَهِ،اسْمِیهً کَانَتْ،نحو:(بَلَغَنِی أَنْ زَیدٌ عَالِمٌ)،أوْ فِعلیهً،ویجِبُ دُخولُ(السّینِ)أوْ(سَوفَ)أوْ(قَدْ)أوْ حَرْفِ النَّفی علی الفِعْلِ کَقَوْلِهِ تعالی: عَلِمَ أَنْ سَیَکُونُ مِنْکُمْ مَرْضی ،فَالضَّمِیرُ المُسْتَتِرُ اسمُ(أَنْ)والجُمْلَهُ خَبَرُها.

و(کَأَنَّ)لِلتَّشْبِیهِ،نحو:(کَاَنَّ زَیداً أَسَدٌ)قِیلَ:وهِی مُرَکَّبَهٌ مِنْ کَافِ التَّشْبِیهِ وَ(إنَّ)المَکْسورَهِ،وإنَّما فُتِحَتْ لِتَقْدیمِ الکافِ عَلَیها،وتَقْدِیرُهَا(إنَّ زَیداً کالأسَدِ).

وقَدْ تُخَفَّفُ،فَتُلْغَی عَنِ العَمَلِ،مِثلُ:(کَأَنْ زَیدٌ أَسَدٌ).

و(لکِنَّ)لِلاسْتِدْراکِ،وتَتَوَسَّطُ بَینَ کَلامَینِ مُتَغَایرَینِ فِی اللَّفْظِ وَالمَعْنی،نحو:(مَا جَاءَنِی سَعِیدٌ لکِنَّ خالداً جَاءَ،وغَابَ حَمِیدٌ ولکِنَّ مَحْمُوداً حَاضِرٌ).ویجُوزُ مَعَها الواوُ،نحو:(قَامَ أحْمَدُ ولکِنَّ حَمِیداً قَاعِدٌ)وتُخَفَّفُ فَتُلْغَی،نحو:(ذَهَبَ أَحْمَدُ ولکِنْ حَمِیدٌ عِنْدَنا).

و(لَیتَ)لِلتَّمَنِّی،نحو:(لَیتَ خَالِداً یؤْمِنُ بِاللهِ)بِمَعْنی أَتَمَنّی.

و(لَعَلَّ)للتَرَجِّی،نحو:قَوْلِ الشَّاعِرِ:

احِبُّ الصَّالِحِینَ ولَسْتُ مِنْهُم لَعَلَّ اللهَ یرْزُقُنی صَلاحا

وشَذَّ الجَرُّ بِهَا،نحو:(لَعَلَّ زَیدٍ قَائِمٌ).

وفِی(لَعَلَّ)لُغَاتٌ:(عَلَّ وعَنَّ وأَنَّ ولَأنَّ ولَعَنَّ)وعِندَ المُبَرِّدِ أَصْلُها(عَلَّ)زِیدَتْ فِیها الّلامُ و البَواقِی فُرُوعٌ.

حُرُوفُ العَطْفِ

حُرُوفُ العَطْفِ عَشَرَهٌ:الواوُ،والفاءُ،وثُمَّ،وحَتّی،وَأوْ،و إمّا،وأَمْ،ولا،وبَلْ،ولکِنْ.

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه