بدایه المبتدی جلد 2 صفحه 215

صفحه 215

حَرْفُ التَّوَقُّعِ

حَرْفُ التَّوَقُّعِ(قَدْ):وهُوَ حَرْفٌ یدْخُلُ علی الفِعْلِ المَاضِی،لِتَقْرِیبِهِ إلی الحَالِ،نحو:(قَدْ رَکِبَ الأمِیرُ)،أَی قَبْلَ هذا،ولِأجْلِ ذلِک سُمِّیتْ حَرْفَ التَّقْرِیبِ أَیضاً.وَلِهذا تَلْزَمُ الماضِی لِیصْلُحَ انْ یقَعَ حالاً.وقَدْ یجِیءُ لِلتَّأکِیدِ إذا کَانَ جَواباً لِلسَّائِلِ فَتَقُولُ فِی جَوابِ مَنْ قَالَ:(هَلْ قَامَ زَیدٌ؟):(قَدْ قَامَ زَیدٌ).

وتَدْخُلُ(قَدْ)علی المُضَارِعِ فَتُفِیدُ التَّقْلِیلَ،نحو:(إنَّ الکَذُوبَ قَدْ یصْدُقُ،و إنَّ الجَوادَ قَدْ یفْتُرُ).وقَدْ یجِیءُ لِلتَّحْقِیقِ کَقَوْلِهِ تعالی: قَدْ یَعْلَمُ اللّهُ الْمُعَوِّقِینَ ،ویجُوزُ الفَصْلُ بَینَها وَبَینَ الفِعْلِ بِالقَسَمِ،نحو:(قَدْ وَاللَهِ أَحْسَنْتَ).

ویحْذَفُ الفِعْلُ بَعْدَها عِنْدَ وُجُودِ القَرینَهِ نَحْوُ قَوْلِ الشَّاعِرِ:

أفِدَ التَّرَحُّلُ غَیرَ أنَّ رَکَابَنا لَمّا تَزُلْ بِرِحَالِنا وکَأَنْ قَدِ

أی:وکَأَنْ قَدْ زَالَتْ.

حَرْفا الاسْتِفْهَامِ

(الهَمْزَهُ وهَلْ)،ولَهُما صَدْرُ الکَلامِ،وتَدْخُلانِ علی الجُمْلَهِ الاسْمِیهِ و الفِعْلِیهِ،نحو:(أَزیدٌ قَائِمٌ؟وهَلْ قَامَ زَیدٌ؟)ودُخُولُهُمَا علی الفِعْلِیهِ أَکْثَرُ،لِکَثْرَهِ الاسْتِفْهَامِ عَنِ الفِعْلِ.

وقَدْ تُسْتَعْمَلُ الهَمْزَهُ فِی مَوَاضِعَ لا یجُوزُ اسْتِعْمَالُ(هَلْ)فِیها،نحو:(أَزَیداً رَأَیتَ؟وأَتَضْرِبُ زَیداً وهُوَ أَخُوکَ؟وأَجَعْفَرٌ عِنْدَکَ أَمْ حَمِیدٌ؟)(أَوَ مَنْ کَانَ،وأَفَمَنْ کَانَ)ولا تُسْتَعْمَلُ(هَلْ)فِی هذِهِ المَواضِعِ.

حُرُوفُ الشَّرْطِ

حُرُوفُ الشَّرْطِ ثَلاثَهٌ:(إنْ ولَوْ وأَمَّا)ولَهَا صَدْرُ الکَلامِ،ویدْخُلُ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهَا علی جُمْلَتَینِ،اسْمِیتَینِ کَانَتَا أوْ فِعْلِیتَینِ أوْ مُخْتَلِفَتَینِ.

ف-(إنْ)لِلاسْتِقْبَالِ،و إنْ دَخَلَتْ علی الفِعْلِ المَاضِی،نحو:(إنْ زُرْتَنِی فَأُکْرِمُکَ)،وَ(لَوْ)لِلمَاضِی،و إنْ دَخَلَتْ علی المُضارِعِ،نحو:(لَوْ تَزُورُنِی أَکْرَمْتُکَ).

وحُرُوفُ الشَّرْطِ یلْزَمُهَا الفِعْلُ لَفْظاً کَمَا مَرَّ،أوْ تَقْدِیراً،نحو:(إنْ أَنْتَ زَائِرِی فَأکْرَمْتکَ).

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه