عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 161

دراویش و صوفیه نیست،بلکه سه واقعیتی است که قرآن مجید و روایات معصومین علیهم السلام ناظر بر آن است.

شرع در لغت:به معنای سنت و قانون و بازکردن راه حرکت صحیح به وسیلۀ ارائۀ مقررات است.

طریقت در لغت:به معنای روش و کیفیت و حالت است که مفهوم واقعی آن بر اساس حقیقت لغوی حرکت و عمل بر طبق قانونی خاص یا مقررات معلومی است.

حقیقت در لغت:به معنای حق یعنی ثابت کردن یا ثابت بودن و راستی و درستی و پی بردن به کنه یک واقعیت است.

حدیث مشهوری از قول پیامبر عظیم اسلام صلی الله علیه و آله در کتب نقل شده که:

ألشَّریعَهُ اقْوٰالی وَ الطَّریقَهُ افْعٰالی وَ الْحَقیقَهُ احْوٰالی (1).

شریعت،گفتار و سنت و مقررات الهی من است و طریقت،مجموع اعمال و حرکات و اخلاقیات من و حقیقت،حال و احوال ثابت و درست و استوار و صادقانۀ من است.

عرفای بزرگ الهی در ترجمۀ این سه موضوع فرموده اند:

شریعت،راه خداست که آن راه عبارت است از مجموعۀ اصول و فروع و حلال و حرام و برنامه های حسن و احسن.

طریقت،عبارت است از عمل به آن قوانین در کمال احتیاط و اخذ به احسن و اقوم آن.

حقیقت،عبارت از پا برجا کردن واقعیت های الهی در روح و قلب و در مرحلۀ عمل است با معرفت و تکرار برنامه ها و ریاضت های شرعیۀ الهیه تا سر حد کشف