عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 169

در هر صورت،اهل طریقت پس از قیام به نماز بر وفق تمام قواعد شرع و به جای آوردن افعال و کیفیات و تروک به نحو کامل،دارای توجهی دیگر ماورای توجه اهل شریعت هستند و آن توجه قلبی به قبلۀ حقیقی و کعبۀ معنوی است که عبارت از قلب حقیقی است،آن قلبی که در آثار الهیه از آن تعبیر به بیت اللّه الحرام شده،آن بیتی که حضرت حق دربارۀ آن فرموده:

لٰا یَسَعُنی ارْضی وَ لا سَمٰائی وَ لٰکِنْ یَسَعُنی قَلْبُ عَبْدِیَ الْمُؤمِن (1).

زمین و آسمانم،گنجایش تجلی حقیقی مرا ندارد،اما دل بندۀ مؤمنم دارای چنین گنجایش و وسعتی است.

تأیید این حقیقت روایتی است که از امام رضا علیه السلام سؤال می کنند:

مٰا آدابُ الصَّلاهِ،قٰالَ:حُضُورُ الْقَلْبِ (2).

ادب نماز در حضور قلب است.

و خداوند بزرگ فرموده:

[ أَلاٰ لِلّٰهِ الدِّینُ الْخٰالِصُ ] (3).

آگاه باشید ! که دین خالص ویژۀ خداست.

و به فرمودۀ حضرت حق در یک حقیقت جامع:

[ قُلْ إِنَّ صَلاٰتِی وَ نُسُکِی وَ مَحْیٰایَ وَ مَمٰاتِی لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰالَمِینَ ] (4).

1- 1) -عوالی اللآلی:7/4،حدیث 7.
2- 2) -مستدرک الوسائل:98/4،حدیث 2.
3- 3) -زمر (39):3.
4- 4) -انعام (6):162.