عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 170

بگو:مسلماً نماز و عبادتم و زندگی کردن و مرگم برای خدا پروردگار جهانیان است.

حقیقت افعال نماز اهل طریقت

چنین نمازگزاری،به وقت تکبیره الاحرام،آنچه مخالف امر حضرت اوست و اقوال و افعالی که تناسب با رضایت جانان ندارد،بر خود حرام می کند.

و با گفتن [ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰالَمِینَ ] در مقام شکر نعمت ها و قیام به وظائف عبادت در جهات گوناگونش و اقرار به وحدانیت حضرت او برمی خیزد.

و در [ إِیّٰاکَ نَعْبُدُ وَ إِیّٰاکَ نَسْتَعِینُ ] به توحید فعلی و وصفی اشاره می کند،در جملۀ اول به توحید فعلی و در قسمت دوم به توحید وصفی.

به همین خاطر است که پس از این جمله،آیۀ شریفۀ [ اهْدِنَا الصِّرٰاطَ الْمُسْتَقِیمَ ] قرار گرفته،آیه ای که تجلی هدایت را بر انبیا و جمیع عالم،از او می داند و توحید حقیقی در حقیقت همین است.

معنای«اهدنا»نزد اهل تحقیق،درخواست ثبوت و پابرجایی بر صراط مستقیم است؛زیرا این صراط است که انبیا و رسل رهرو آن بودند و از جانب حضرت حق در تمام نعمت های معنوی غرق و آراسته به حقایق بودند.

تأکید عبد برای ثابت ماندن در صراط مستقیم،به خاطر این است که دچار غضب حق و گمراهی نشود،آن غضب و انحرافی که باعث خروج بعضی از صراط مستقیم شد.

گروهی عقیده دارند که منظور از مغضوبین،یهود و ضالین نصاری هستند،البته همین است،ولی این جمله صادق بر هر منحرفی و دور افتاده ای از صراط مستقیم الهی است؛صراطی که در جانب افراط است و نه در جهت تفریط،بلکه تنها راه حد وسط است.