عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 175

است و هر کس ذکر حق کند،جلیس حق شده و هر کس به مقام مجالست با دوست برسد با دیدۀ پرقدرت قلب جلیس را می بیند،پس نماز او در حقیقت مقام شهود و حضور و مشاهده است.

حقیقت نماز اهل حقیقت

اینان در نماز خود،علاوه بر آنچه اهل شریعت و طریقت دارند،به حقایقی دیگر آراسته اند که انسان از دانستن آن حقایق مبهوت می شود،چه رسد به این که با توفیق حضرت دوست به آن حقایق برسد.

قیام این بزرگواران به نماز قیام به استقامت در صراط مستقیم توحیدی است و انجام مأموریت جانانه ایست که در آیۀ شریفه آمده:

[ فَاسْتَقِمْ کَمٰا أُمِرْتَ ] (1).

پس همان گونه که فرمان یافته ای ایستادگی کن.

این استقامت و پابرجایی،استقامت کامل در مقام تکمیل وجود است و استقامت در سیر باللّه پس از اتمام سیر الی اللّه و سیر فی اللّه است.

و این قیام،عبارت از برداشتن توجه از حضرت فعلیت و وصفیت و متوجه شدن به حضرت احدیت ذاتیت است که قبلۀ عارفان و کعبۀ محققان است،به نیت این که در وجود جز او را مشاهده نکند.

به قول حکیم،الهی قمشه ای:

روی از خدا مگردان کز غیر بی نیازی*** هر گه به یاد اویی پیوسته در نمازی