عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 212

خداوند بزرگتر از هر چیزی است.

و این معنی مقتضی آن است که:انسان چون مشاهدۀ عظمت و کبریایی الهی نماید،خود را بسیار صغیر و حقیر شمارد و هستی خود را هیچ نداند و خویش را کان لم یکن انگارد.

و دیگر این که:

اللّهُ اکْبَرُ مِنْ انْ یُوصَفَ (1).

خداوند بزرگتر از آن است که وصف شود.

و این تفسیر بلندتر از تفسیر اول است،چه آن که در تفسیر اول رایحه یک نوع تحدید است که از ساحت حضرت کبریایی بعید است،به خلاف تفسیر دوم که غایت تنزیه و تمجید است و کمال معرفت توحید.

ای لال ز وصف تو زبان ها ***کوته ز ثنای تو بیان ها

با آنکه تو در میان جانی***جویای توایم در کرانها

هر گوشه فکنده تیر فکرت ره ***کرده به هر گمان کمان ها

گاهی به بتی شویم مفتون*** جوییم جمالت از نشان ها

گاهی از چشم و گاه ابرو*** گاهی از لب گهی دهان ها

گاهی از لطف و گاه از قهر*** گاهی پیدا گهی نهان ها

گه سیر کنیم در خط و خال*** جوییم تو را در آن میان ها(2)

در تصحیح معنای اول می توان گفت از این که قاطبۀ عالم اکوان به محض ارادۀ خالق موجود شده و وجود رشحه ای از فیض حق و فیاض مطلق است و هیچ نسبت