عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 310

اعوذ باللّه سیر و سلوک از خلق به خالق و از ممکن به واجب است،کلمۀ اعوذ اشاره به عجز و فقر و احتیاج تام است و کلمۀ باللّه اقرار و اعتراف به دو امر است، یکی این که خداوند قادر و توانا است به اعطای کل خیرات و دفع جمیع آفات و دیگر آنکه جز خدای متعال احدی به این صفت متصف نیست،پس قاضی حاجات و معطی خیرات نیست مگر خداوند و نماز خوان هنگام مشاهدۀ این حال،از خود و تمام ما سوی اللّه فرار می کند و در این سرّ:

[ فَفِرُّوا إِلَی اللّٰهِ ] (1).

پس به سوی خدا بگریزید.

را مشاهده می نماید و این حالت که با گفتن اعوذ حاصل می شود،غرق در نور جلال حق گشته رمز:

[ قُلِ اللّٰهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ ] (2).

بگو:خدا،سپس آنان را رها کن.

برایش مکشوف گردد و در این موقع گوید باللّه و نیز گوید،یکی از نکات استعاذه این که نمازگزار با گفتن اعوذ باللّه،اذعان به عجز و ناتوانی خود و اعتراف به قدرت کاملۀ خالق می کند و همین امر،دلالت دارد بر این که برای تقرب به خدا راهی جز اظهار عجز و انکسار نیست که گفته اند:خودبین خدابین نشود.

و نکتۀ دیگر این که چون قلب انسان به واسطۀ تعلق به غیر خدا و هم چنین زبان او با ذکر غیر خدا آلوده می شود و به موجب: