عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 312

پناه به حضرت باری برند و استعاذۀ عارفان آنکه از حال شیطان به حق پناه جویند، یعنی صفت عجب که موجب طعن و لعن ابلیس شده و او را از اوج قرب و عزت به حضیض بعد و ذلت افکند اعاذه نمایند و التجا کنند به حضرت ذو الجلال از پندار کمال و تصور حسن حال که نتیجۀ انانیت است و انانیت سبب اتصاف به صفات شیطان.

حق تعالی گفت با موسی به راز***کآخر از ابلیس رمزی جوی باز

چون بدید ابلیس را موسی به راه ***گشت از ابلیس موسی رمز خواه

گفت دایم یاد دار این یک سخن ***من نگو تا تو نگردی همچو من(1)

استعاذۀ صادقان،احتراز است از مشاهدۀ خلق و تطهیر دل از هر چه مانع باشد از استغراق در شهود حق.

و شیطان و هم دیدۀ محجوبان بی بصیرت را که از مضیق صورت،قدمی به فضای صحرای معنی ننهاده اند،به نقوش و الوان ظهورات مختلفه و تعینات متنوعه که به واسطۀ تجلیات متکثره بر لوح نمایش جلوه گرند،مشغول ساخته تا از ملاحظۀ نور وحدت که در نظر روشندلان ماحی نقش و لون و کثرت موهوم است، غافل مانده اند و تا چشم این دیوان به تیر استعاذۀ حقیقت که قطع نظر از شهود ماسواست دوخته نگردد،جمال وحدت صرف روی نخواهد نمود.

سالک هرگاه به مقام تجلی افعال برسد و این نکته مشهود وی گردد که هیچ فعل در صور مظاهر ظاهر نشود مگر از فاعل حقیقی:

[ وَ اللّٰهُ خَلَقَکُمْ وَ مٰا تَعْمَلُونَ ] (2).

در حالی که خدا شما را و آنچه را می سازید،آفریده است.