کتابخانه بالقرآن

عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 318

صفحه 318

خصلت دوم آنکه چون او را بر دشمنی تو آفریده اند (1)،پیوسته به محاربت تو میان در بسته است و او تیر در تو می اندازد و تو غافل،پس بنگر که حال چگونه باشد.

پس این جایگه نکته ای دیگر هست و آن آنست که تو روز در عبادت می گذرانی و خلق را با در خدای می خوانی به فعل و به قول و این معنی ضد پیشه و خلاف کار شیطان است.

پس تو میان بسته ای و پیوسته او را به خشم می آری و او نیز هم چنین به قصد هلاک تو میان بسته است و او خود با دوستان خویش از کافران و اهل ضلال و راغبان دنیا قصد هلاک دارد و دشمنی می کند فکیف با تو که مخالفت او را نمی کنی و او را به خشم می آری چگونه دشمنی نکند ؟

پس او را با مردم دشمنی و عداوت عام هست و با تو که مجتهدی در عبادت عداوت خاص.

و او عظیم کار تو را مهم گرفته است و او را یاران هستند بر قصد تو قوی تر از همه،نفس تو و هوا؛او اسباب و مداخل بسیار دارد و تو از آن غافل.

راست گفت یحیی بن معاذ:

تو مشغولی و شیطان فارغ و او تو را می بیند و تو او را نمی بینی و تو شیطان را فراموش می کنی و او تو را فراموش نمی کند و از نفس تو شیطان را به تو یار و یاور.

اگر گویند:به چه چیز محاربت شیطان کنیم و دفع و قهر او به چه کنیم ؟ بدان که

1- 1) -البته هیچ موجودی در اصل خلقت دشمن انسان آفریده نشده،تمام موجودات در ریشۀ وجودشان جهتی جز جهت منفعت ندارند،این موجودات با اختیار و اراده هستند که بر اثر سوء اختیار برای انسان قیافۀ دشمنی می گیرند و شیطان که هر موجود با اراده ضد خدایی است از این قبیل است،جملۀ بالا را روی این حساب باید حمل بر مجاز کرد.