عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 320

[ أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّهَ وَ لَمّٰا یَعْلَمِ اللّٰهُ الَّذِینَ جٰاهَدُوا مِنْکُمْ وَ یَعْلَمَ الصّٰابِرِینَ ] (1).

آیا پنداشته اید [ با ایمانِ بدون عمل ] وارد بهشت می شوید،در حالی که هنوز خدا کسانی از شما را که در راه خدا جهاد کرده اند و شکیبایان را [از دیگران] مشخص و معلوم نکرده است ؟ !

(طریقۀ دشمنی با شیطان)

اینجا نیز هم چنین باشد و محاربت و قهر او به قول علما در سه چیز است:

یکی: آن مکاید و حیلت های او بدانی و تعرف کنی،تا بر تو دلیری نتواند کرد، هم چون دزد که چون بدانست که خداوند سرای آگاه شد بگریزد.

دوم آنکه به دعوت او استخفاف کنی و دل بدان متعلق نکنی که او چون سگ است بانگ بر تو دارد و سخت باشد و چون از او اعراض کنی خاموش شود.

سیم آنکه ذکر خدا پیوسته به دل و زبان می داری که رسول اللّه صلی الله علیه و آله فرموده است:

إنَّ ذِکْرَ اللّهِ تَعٰالیٰ فی جَنْبِ الشَّیْطٰانِ کَالْآکِلَهِ فی جَنْبِ إبْنِ آدَمَ (2).

و اگر گویی مکاید و حیل او چون بدانیم و طریق معرفت آن چیست ؟ بدان که او را وساوس بسیار است که به منزلت تیر است که می اندازد و آن را به معرفت خاطرها بتوانی دانست که درآید...