عرفان اسلامی جلد 5 صفحه 373

شود،تا همۀ نیکان و بدان به نتیجۀ عمل خود برسند و آن روز،روز دین یعنی روز جزاست و مالک حقیقی و مطلق آن روز خداست:

[ مٰالِکِ یَوْمِ الدِّینِ ] (1).

مالک و فرمانروای روز پاداش و کیفر است.

قرآن مجید،متجاوز از هزار آیه دربارۀ تمام شؤون آن روز دارد،می توانید به کتاب خدا و روایاتی که در این زمینه در کتب معتبرۀ حدیث آمده مراجعه کنید.

بندگی خداوند

إِیِّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیَّاکَ نَسْتَعِینُ ] (2).

[ پروردگارا ! ] تنها تو را می پرستیم و تنها از تو کمک می خواهیم.

عبادت و بندگی مفهوم وسیع و گسترده ای دارد که خضوع و تواضع در برابر حق و آزادی واقعی،آزادی از اسارت هوا و طاغوت باطنی و ظاهری در این مفهوم قرار گرفته و یا لازمۀ آن است.

انسان وقتی از برکت اندیشه به ربوبیت و مالکیت و رحمت و محبت بی پایان ناظم و مدبر و معمار هستی پی ببرد،هیچ گاه تسلیم غیر او نمی شود و بند بندگی دیگران را به گردن نمی نهد.

وقتی بداند جز حضرت حق،وجودی بالاستقلال در عالم وجود و هستی نیست،چه معنا دارد که غیر او را مورد پرستش قرار دهد،غیر او اگر جماد است عاملی است از عوامل مادی عالم،اگر حیوان است موجودی است در مسیر نظام