عرفان اسلامی جلد 6 صفحه 201

وَ قَلْبِهِ،یٰا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأعْلیٰ،یٰا مَنْ هُوَ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ (1).

ای کسی که از رگ گردن به من نزدیک تری،ای کسی که هر چه را بخواهی انجام دهی،ای کسی که میان مرد و دلش حائل شوی و ای کسی که در برترین نظر اندازهایی و ای آن که به مانندش چیزی نیست.

علامۀ مجلسی رحمه الله در شرح:یٰا مَنْ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ چند وجه فرموده:

اول: این که کنایه از نزدیکی خداوند به بندگانش می باشد؛زیرا کسی که حائل بین دو چیز شد،بدان چیز نزدیک تر از دیگر است.

دوم: اشاره به این است که او بر مکنوناتی از دل ها آگاه است که شاید صاحبان آن ها از آن بی خبر باشند و در روایتی هست که فرمود:معنای این جمله اینست که دل ها نتوانند چیزی را از خداوند مخفی و پنهان دارند.

سوم: یعنی به وسیلۀ مرگ بین انسان و دلش جدایی اندازند و این جملۀ دعا برای وادار کردن مردم است به این که به پاک کردن دل هاشان مبادرت ورزند،پیش از آن که خداوند به سبب مرگ بین آن ها و دل هاشان جدایی اندازد.

چهارم: کنایه از این است که مالک دل ها خداست،هر تصمیمی که بندگان گرفته باشند،به هم زند و مقاصد آن را تغییر دهد و دل را به حالات مختلف بگرداند،از ذکر به فراموشی و از فراموشی به ذکر،از ترس به آسودگی و از آسودگی به ترس (2)و در حدیث است که دل مؤمن میان دو انگشت اوست،به هر سو که بخواهد بگرداند (3)و در دعاست:

1- 1) -الکافی:484/2،باب الثناء قبل الدعاء،حدیث 2؛وسائل الشیعه:80/7،باب 31،حدیث 8784.
2- 2) -بحار الأنوار:302/84،باب 12.
3- 3) -بحار الأنوار:39/67؛باب 44،القلب و صلاحه و فساده.