عرفان اسلامی جلد 6 صفحه 217

و به وجود آمدن میلیاردها میلیارد حقایق و واقعیت های با یک نظم بهت انگیز و ظهور انسان در روی زمین با آن همه ابعاد و استعدادها و تکاپوها و جریان لذایذ و آلام و ستم و جورهای رقت انگیز و دانش و بینش و خوشی ها و عدالت ها و آرمان ها و هدف گیری های والا فقط و فقط برای این بوده است که عده ای معدود الفاظ و حرکات و سکنات ناچیزی را انجام بدهند که یک صدم انگیزه های آنان الهی و واقعی نمی باشد.

عبادت که در آیۀ:

[ وَ مٰا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاّٰ لِیَعْبُدُونِ ] (1).

و جن و انس را جز برای این که مرا بپرستند نیافریدیم.

به طور صریح هدف آفرینش جن و انس معرفی شده است،آگاهی و گرایش به کمال مطلق است که صفت خداوندی است،این آگاهی و گرایش می تواند همۀ روابط انسان را با هم نوعان خود و با جهان و همۀ گفتار و کردار و فعالیت های مغزی و روانی آدمی را،معنای عبادت ببخشد،این بیت زیر را دقت فرمائید:

چیست دین برخاستن از روی خاک*** تا ز خود آگاه گردد جان پاک (2)

آغاز عبادت آگاهی از جان پاک است که شعاعی از اشعۀ خداوندی است و پایان آن رسانیدن این جان به جاذبه ربوبی.

دوام این آگاهی اساسی ترین عامل کمال آدمی است،خواه در محراب عبادت باشد،خواه در میدان جنگ با تبهکاران ضد انسان،چه در تفریح و خوشی های معقول باشد و چه در ناگواری ها و تلاش برای نجات زندگی،خواه در خنده ها، خواه در گریه ها.